مبانی هستی‌شناختی معقولات از منظر استاد فیاضی

تقسیم معقولات به اولیه و ثانویه از ابتکارات فلاسفة اسلامی است. برخلاف برخی فلاسفة اسلامی که مقسم معقولات را مفهوم و یا عارض قرار داده‌اند، از دیدگاه استاد فیاضی «معنا» مقسم معقولات است و از منظر ایشان، معقول اول معنایی است که شانیت دارد مابازای خارجی داشته باشد. در مقابل دیدگاهی که معقولات اولیه را مساوی با مفاهیم ماهوی می‌داند، از منظر استاد فیاضی، معقولات اولیه علاوه بر معانی ماهوی، معانی فلسفی نیز دارند. از مشخصه‌های استحکام مکتب فلسفی استاد فیاضی، هماهنگی مسائل فلسفی، ازجمله تقسیم معقولات با مبانی هستی‌شناختی ایشان است. این مقاله که با روش توصیفی تحلیلی انجام گرفته، تلاشی است برای پاسخ به این مسئله که چگونه مبانی هستی‌شناختی در معقول اول و یا ثانی دانستن معانی فلسفی نقش دارند؟ این موضوع گرچه به‌صورت ارتکازی در بین کلمات فیلسوفان مطرح شده، ولی به‌صورت مجزا از آن بحثی نشده است. استاد فیاضی در مواضع متعددی به نقش و تاثیر مبانی هستی‌شناختی (همچون اصالت وجود، واقعیت داشتن عدم و وجود ذهنی داشتن مفاهیم غیرماهوی) اشاره کرده است.

professor fayyazi on the ontological foundations of intelligibles

the division of intelligibles (ma‘qūlāt) into primary and secondary is one of the innovations of islamic philosophers. unlike some islamic philosophers in this tradition who have taken either ’concept’ (mafhūm) or ’accident’ (‘āriḍ) as the basis of this classification, professor fayazi considers ’meaning’ (ma‘nā) to be the genus of intelligibles. from his perspective, a primary intelligible is a meaning that has the potential to correspond to an external reality. in contrast to the view that equates primary intelligibles with essential (quiddative) concepts, professor fayazi holds that primary intelligibles embrace not only quiddative meanings but also philosophical ones. one of the hallmarks of the robustness of professor fayazi’s philosophical school is the coherence between his philosophical doctrines -including the classification of intelligibles- and his ontological foundations. employing a descriptive-analytical method, this paper seeks to address the question: &how do ontological principles influence whether philosophical meanings are regarded as primary or secondary intelligibles?& although this topic has been implicitly addressed in the writings of various philosophers, it has not been examined independently. professor fayazi, however, has explicitly referred ,on multiple occasions, to the role and impact of ontological foundations, such as the primacy of existence, the reality of non-being, and the mental existence of non-quiddative concepts.