تاملی در اِعمال اصل احتیاطی در تنظیم محصولات اصلاح‌شدۀ ژنتیکی (تراریخته)

یکی از پیشرفت‌های مهم در زیست‌شناسی مولکولی در چند دهۀ اخیر امکان اصلاح ژنتیکیِ اندام‌واره‌ها با فناوری‌های مختلفِ مهندسی ژنتیک بوده است. به طور خاص، محصولات اصلاح‌شدۀ ژنتیکیِ (gm) متعددی با افزودن ژن‌ها یا ویرایش ژنومِ محصولات موجود، و با هدف افزایش بهره‌وری در کشت یا افزایش ارزش غذایی آن‌ها، توسط مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های زیست‌فناوری عرضه شده‌اند. اما این محصولات با واکنش‌های گستردۀ مخالفانی مواجه شده‌اند که خطرات احتمالیِ آن‌ها را برای سلامت انسان و یا محیط‌زیست جدی می‌دانند. بسیاری از مخالفان محصولات gm به اصل احتیاطی متوسل می‌شوند که بر اساس نسخۀ رایجی از آن، در شرایط امکان مخاطرات جدی، حتی با وجود عدم‌قطعیت علمی، نباید اقدامات احتیاطی را به تعویق انداخت. یکی از نقدهای مهم بر اصل احتیاطی مشکل دوراهی است: هر نسخه‌ای از این اصل یا چنان ضعیف است که بی‌اثر است و مورد پذیرش طرفدارانش نیست، یا تجویزهای سیاستیِ متعارضی از آن نتیجه می‌شود. حالت اخیر به پارادوکس احتیاطی مشهور است. در این مقاله، پس از بررسی اصل احتیاطی، مشکل دوراهی، و پارادوکس احتیاطی، ملاحظات مربوط به اِعمال این اصل بر محصولات gm بررسی شده، و راه‌حلی برای مشکل دوراهی پیشنهاد می‌شود که به ویژه در مورد محصولات gm موفق به نظر می‌رسد.

a reflection on the application of the precautionary principle in the regulation of genetically modified (gm) crops

one of the most significant developments in molecular biology in the last few decades has been the genetic modification of various organisms with different genetic engineering technologies. in particular, biotechnology companies and research centers have developed multiple genetically modified (gm) crops by inserting genes or editing the genome of existing crops to enhance their productivity or nutritional value. however, these products have faced strong opposition from those who consider their potential risks to human health or the environment seriously. many opponents of gm products appeal to the precautionary principle. a serious objection to the principle is the following dilemma: any version of this principle either is so weak—so ineffective that it will not probably be accepted by its proponents—or it results in conflicting policy prescriptions. the latter situation is known as the precautionary paradox. in this article, after examining the precautionary principle, the dilemma objection, and the precautionary paradox, the considerations related to applying the principle to gm products are discussed, and a solution to the dilemma objection is proposed, which seems to be particularly successful in the case of gm products.