مدل مفهومی عرفانی شکر در دعای عرفۀ امام حسین(ع) مبتنی‌بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد

دعای عرفه به‌عنوان یکی از گنجینه‌های عرفانی و ادعیۀ ماثور، مناجات حضرت سیدالشهدا(ع) در صحرای عرفات است. شکر‌گزاری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل رشد معنوی، روح حق‌‌شناسی را در برابر هر نعمتی احیا می‌کند. این پژوهش با هدف ارائۀ یک مدل رفتاری از گفتمان عارفانه و عاشقانۀ دعای عرفۀ امام حسین(ع) در قالب شکرگزاری با استفاده از روش نظریۀ داده‌بنیاد و تحلیل کیفی و جمع‌آوری اطلاعات از منابع معتبر تاریخی، به‌‌ویژه تفسیر دعای علامه جعفری(ره) انجام شده است. یافته‌ها نشان داد که در دعای عرفه، مفهوم «شکر عرفانی» به‌معنای قدردانی آگاهانه، در 35 فراز دعا تکرار شده است (18 بار صریح، 17 بار ضمنی)؛ این تکرار، بیانگر محور شکر عرفانی در این دعا و اهمیت آن، برای تقرب به خداوند است. نتایج حاکی از آن است که شکرگزاری در این دعا، نه‌تنها یک عمل فردی و عبادی، بلکه راهبردی جامع، برای دستیابی به کمال انسانی و تقرب به خداوند تلقی می‌شود. این مدل شامل مولفه‌های مهمی همچون توبه، رضا، ایمان، یقین، توکل، اخلاص، معرفت و توحید است که هریک به مرحله‌ای خاص در سلوک عرفانی اشاره دارد و با نگرشی هدایت‌گرانه، زمینه‌‌ساز تعالی روحی و اخلاقی افراد در بازتعریف و تبیین ارزش‌های انسان معاصر و مدلی کاربردی در زندگی روزمرۀ افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

a mystical conceptual model of gratitude in the prayer of arafah of imam hussein (as) based on grounded theory

the arafat prayer, as one of the mystical treasures and popular prayers, is the prayer of hazrat sayyid al-shuhada (as) in the desert of arafat. gratitude, as one of the most important factors of spiritual growth, revives the spirit of gratitude for every blessing. this research aims to present a behavioral model of the mystical and romantic discourse of imam hussein’s (as) arafat prayer in the form of gratitude using the method of grounded theory and qualitative analysis and collecting information from reliable historical sources, especially the interpretation of the prayer by allama ja’fari (ra). the findings showed that in the arafat prayer, the concept of &mystical gratitude&, meaning conscious gratitude, is repeated in 35 passages of the prayer. (18 explicit times, 17 implicit times). this repetition expresses the axis of mystical gratitude in this prayer and its importance for approaching god. the results indicate that gratitude in this prayer is not only an individual and devotional act, but also considered as a comprehensive strategy for achieving human perfection and approaching god. this model includes important components such as repentance, contentment, faith, certainty, trust, sincerity, knowledge, and monotheism, each of which refers to a specific stage in mystical conduct and, with a guiding attitude, lays the groundwork for the spiritual and moral excellence of individuals in redefining and explaining the values ​​of contemporary man and is a practical model to be used in the daily lives of individuals.