محدودیت‌های معرفت‌شناختی و اخلاقی هوش مصنوعی در تفسیر و تولید محتوای عرفانی

این پژوهش به بررسی تحلیلی محدودیت‌های معرفت‌شناختی و اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در تفسیر و تولید محتوای عرفانی می‌پردازد. عرفان، به‌عنوان حوزه‌ای مبتنی‌بر تجربه‌های درونی، شهود و تبیین‌های عقلانی، مفاهیمی چندلایه، نمادین و استدلالی را در بر می‌گیرد که درک کامل آن‌ها فراتر از توان محاسباتی هوش مصنوعی است. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر این فناوری، محدودیت‌هایی مانند ناتوانی در فهم شهود، تجربۀ زیسته و ابعاد شخصی عرفان، و نیز عدم درک کامل زبان استعاری و باطنی متون، کاربرد آن را چالش‌برانگیز کرده است. ازسوی دیگر، تولید محتوای عرفانی توسط هوش مصنوعی می‌تواند به مخاطراتی مانند تحریف مفاهیم مقدس، تکثیر تعصبات و سوءاستفاده از احساسات مذهبی منجر شود. این پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند ابزار مکملی برای تحلیل متون عرفانی، ازجمله بخش‌های استدلالی و عقلانی آن‌ها باشد؛ اما بدون نظارت انسانی و چارچوب‌های اخلاقی دقیق، نتایج آن ممکن است نادرست یا زیان‌بار باشد. برای شفافیت بیشتر، نمونه‌هایی از پرسش‌های مطرح‌شده از هوش مصنوعی و پاسخ‌های آن، ازجمله پاسخ‌های پس از تکرار و سخت‌گیری در پرسش، ارائه شده است. راهکارهایی برای استفادۀ مسئولانه از این فناوری نیز پیشنهاد شده است.

epistemological and ethical limitations of artificial intelligence in the interpretation and generation of mystical content

this research analytically examines the epistemological and ethical limitations of using artificial intelligence (ai) in interpreting and generating mystical content. mysticism, rooted in inner experiences, intuition, and rational explanations, involves multilayered, symbolic, and argumentative concepts beyond ai’s computational grasp. despite impressive advancements, ai struggles with understanding intuition, lived experience, personal dimensions of mysticism, and the metaphorical language of texts. furthermore, ai-generated mystical content risks distorting sacred concepts, amplifying biases, and exploiting religious sentiments. while ai can be a complementary tool for analyzing mystical texts, especially their logical components, its output can be inaccurate or harmful without human oversight and strict ethical guidelines. to illustrate these points, this study includes examples of ai interactions, showcasing its responses to initial and rigorous questioning, and proposes strategies for its responsible application.