نسبت میان الوهیت و عبودیت در الهیات عرفانی شیعه

تبیین نسبت میان الوهیت و عبودیت همواره یکی از دغدغه‌های اصلی عرفای شیعه بوده و پایۀ سلوک عملی ایشان را تشکیل داده است. این تحقیق که به روش تحلیلی و مقایسه‌ای صورت پذیرفته، در پی آن است که با استخراج تعاریف مشایخ از ماهیت الوهیت و عبودیت، روابط موجود میان آن دو را تشریح نماید. بر این اساس، یافته‌ها نشان می‌دهند که الوهیت دارای دو ساحت تنزّه و تشخّص بوده و ماهیت الوهیت تنها در ساحت تشخّص معنا می‌یابد که مترتب بر اسما و صفات هستند. عبودیت نیز دو جنبۀ حقی و خلقی دارد که تنها از جنبۀ دوم می‌توان نسبتی را میان او با الوهیت تعریف نمود. عرفای شیعه بر این مبنا درمجموع به سه نسبت کلی بین الوهیت و عبودیت قائل هستند که عبارت‌اند از: عدم شباهت خالق و مخلوق، معیت قیومی خداوند متعال با تمام اشیا و نظریۀ وحدت تشکیکى وجود براساس «تجلی» و اعطای محض و محبت خداوند، که این محبت از خود حق‌تعالی آغاز می‌شود و عبد با انجام نوافل، مهبط ظهور اسما و صفات الهی می‌شود و با معرفت حق، ارادۀ بنده موافق ارادۀ حق عزوجل شده، همۀ کارش خدایی می‌شود که در سطح عالیه، عبادت معصومین(ع) این‌گونه است.

the relationship between divinity and servitude in shiite mystical theology

explaining the relationship between divinity and servitude has always been one of the main concerns of shiite mystics and has formed the basis of their practical conduct. this research, which was conducted using an analytical and comparative method, seeks to explain the relationships between the two by extracting the definitions of the sheikhs of the nature of divinity and servitude. accordingly, the findings show that divinity has two aspects: purity and personification, and the nature of divinity only finds meaning in the area of personification, which are based on names and attributes. servitude also has two aspects: truth and creation, and only from the latter aspect can a relationship between him and divinity be defined. on this basis, shiite mystics generally believe in three general relationships between divinity and servitude, which are: the dissimilarity of the creator and the creature, the omnipotent dependence of god almighty on all things, and the theory of the organizational unity of existence based on &manifestation& and pure bestowal and love of god, which begins with god almighty himself, and the servant becomes the locus of the manifestation of divine names and attributes by performing optional prayers. with the knowledge of the truth, the will of the servant becomes in accordance with the will of god almighty and all his actions become divine, which is the highest level of worship of the infallibles, peace be upon them.