نظریه/ قاعدۀ میل و ملال در نگاه جلال‌الدین محمد بلخی و آرتور شوپنهاور

بررسی نسبت طرز تلقی متفکران در طول تاریخ اندیشه، بستر مناسبی برای بحث در کشف تجربیات مشترک نویسندگان و شاعران است. یکی از مفاهیم مهم در عصر جدید، ملال و ملالت است که در دستگاه اندیشۀ متفکران انسان پژوه بازنموده شده است. در این میان «نظریه»ای به نام میل و ملال در نظام فکری «شوپنهاور» و «قاعدۀ» سیری و ملولی در تجربۀ زیستۀ مولوی، بحث محوری این پژوهش است که با توجه به زمینۀ گفت‌وگوی بینامتنی می‌تواند به کشف بهتر جهان‌نگری‌های مشترک منجر شود. این مقاله با رویکرد تحلیلی‌مقایسه‌ای درصدد تبیین ربط و نسبتِ میل به‌مثابۀ ساحت ارادی و ملال به‌مثابۀ ساحت عاطفی- احساسی در ژرف‌ساخت فکری این دو اندیشمند است. بررسی مقایسه‌ای این رهیافت نشان می‌دهد مولوی البته نه در قد و قامت نظریه بارها به این رابطه با عنوان‌هایی همچون «قاعده» توجه کرده است. نگاهی به ملال و واژگان همسو با آن نشان می‌دهد مولوی حداقل در 120 فقره به این ارتباط توجه کرده که برخی از این رهیافت/ رویکردها در ربط و نسبت با مفهوم دیگر در ساحت سوم یعنی میل ازنظر شوپنهاور قابل توجه است. این مقاله ضمن بحث دربارۀ ماهیت‌شناسی این مفهوم در ربط و نسبت با مفاهیم دیگر، به مهم‌ترین علت‌های این عاطفه و راه‌های برون‌رفت از آن در بحث وجودشناسی با تاکید بر دو غزل از مجموعه دیوان با توجه به نظریۀ شوپنهاور پرداخته است.

the theory and rule of desire and boredom in the mewlana and arthur schopenhauern perspective

concepts for it in ancient sufism texts. being aware of the “owqat” )plural of vaqt) and understanding the conditions of the vaqt is considered one of the distinctive characteristics of a sufi. this study shows that most of the definitions of the term & vaqt & are consistent with the concepts and principles of mindfulness, which is a new approach in psychology. in mindfulness, using eastern traditions, especially buddha’s teachings, an effort is made to create a balance in a person’s life, and a person relies on the present time and awareness to witness his mental and physical events, in order to accurately identify the emotions he experiences. by accepting them, experience a better and healthier life.in the present article, an attempt has been made to answer the question, which definitions of the term &vaqt & in mysticism correspond to the principles and concepts of mindfulness? the results of the research show that most of the concepts and principles raised in mindfulness such as: emphasis on the present, being aware of the feelings that a person experiences at the moment, becoming one with the whole being, surrendering, accepting and letting go are consistent with the definitions of vaqt in mysticism.