ریخت‌شناسی داستان پیر چنگی براساس الگوی ولادیمیر پراپ

این مقاله به بررسی ساختار روایی داستان پیر چنگی از مثنوی معنوی مولانا، با استفاده از الگوی ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ می‌پردازد. هدف این پژوهش آن است که نشان دهد چگونه حکایات عرفانی، به‌رغم پیچیدگی معنوی و محتوای عمیق، می‌توانند از ساختارهای روایی شناخته‌شده در ادبیات عامه پیروی کنند. به این منظور، کارکردها و عناصر اصلی روایت در داستان پیر چنگی شناسایی و با نقش‌های ساختاری پراپ تطبیق داده شده‌اند. شخصیت‌های محوری همچون پیر چنگی و عمر در این حکایت، در چارچوب نقش‌های پراپ، به‌عنوان نمادهای عرفانی ظاهر می‌شوند و هرکدام به‌گونه‌ای در شکل‌گیری و تقویت پیام‌های معنوی حکایت سهم دارند. یافته‌ها نشان می‌دهند که این داستان نه‌تنها با ساختارهای پیشنهادی پراپ هم‌خوانی دارد، بلکه از این ساختارها برای روشن‌تر کردن تمثیل‌ها و معانی عرفانی بهره می‌گیرد. این پژوهش نشان می‌دهد که نظریه‌های ساختاری، به‌ویژه الگوی پراپ، می‌توانند ابزارهای موثری برای تحلیل متون کلاسیک و درک لایه‌های عمیق‌تر پیام‌های معنوی آن‌ها باشند. همچنین، توصیه‌هایی برای ادامۀ تحقیقات درزمینۀ تحلیل روایی داستان‌های عرفانی براساس نظریات مدرن ارائه شده است تا به فهم بهتر این متون کمک کند.

the morphology of the story of pir changy based on vladimir propp’s theory

abstractthis article examines the narrative structure of the story of *pīr-e changī* (the old harpist) from rumi’s *masnavi*, using vladimir propp’s morphological approach. the aim of this study is to demonstrate how mystical tales, despite their spiritual complexity and profound content, can follow the well-established narrative structures found in folk literature. to this end, the main functions and elements of the narrative in the *pīr-e changī* story are identified and aligned with propp’s structural roles. central characters such as the old harpist and omar in this tale emerge as mystical symbols within the framework of propp’s roles, each contributing uniquely to the development and reinforcement of the story’s spiritual messages. findings reveal that this tale not only aligns with propp’s proposed structures but also uses them to clarify the allegories and mystical meanings within. this research suggests that structural theories, particularly propp’s model, can be effective tools for analyzing classical texts and for understanding the deeper layers of their spiritual messages. additionally, recommendations are offered for further research in the narrative analysis of mystical stories based on modern theories to enhance the comprehension of these texts.