خلاقیت نفس و واقع‌نمایی علم به عالم ماده در فلسفه صدرایی

ملاصدرا در مباحث مربوط به علم به جایگاه نفس به‌عنوان فاعل شناسا توجه بسیاری داشته و آن را موجودی خلاق معرفی می‌نماید. از سوی دیگر از آنجا که یکی از مباحث اساسی در معرفت‌شناسی، واقع‌نمایی ادراکات است، در این نوشتار ادعا می‌شود تکیه بر خلاقیت نفس در فرایند ادراک، نمی‌تواند تضمین‌کننده عینیت ماهوی ادراکات با موجودات مادی به‌عنوان یکی از متعلقات ادراک آدمی باشد، بلکه صور مخلوق نفس که همان معلوم بالذات نام دارند، در سایه خلاقیت نفس، معلوم حضوری آن هستند؛ اما اینکه چه ارتباطی با معلوم بالعرض دارند، هر چه باشد نمی‌توانیم ادعا کنیم در سایه خلاقیت نفس عینیت ماهوی دارند. همچنین نظریه اتحاد نفس با عقل فعال با رویکرد معرفت‌شناختی نیز نمی‌تواند اثبات کند صور ذهنی لزوماً بایستی با موجودات مادی عینیت ماهوی داشته باشند.