آزادی اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبایی(ره) و کانت

این مقاله بر آن است که به بررسی تطبیقی آزادی اجتماعی از دیدگاه دو فیلسوف و متفکر جهان اسلام و جهان غرب، علامه طباطبایی و کانت بپردازد. در دو بخش نخست دیدگاه علامه و سپس دیدگاه کانت مطرح می‌شود و در بخش آخر مقایسه و تطبیق نظرگاه ای دو بیان می‌گردد. علامه آزادی حقیقی را آزادی از همه قیود، جز عبودیت الهی می‌داند اما کانت آزادی حقیقی را آزادی اراده معرفی می‌کند. نظر این دو فیلسوف این است که انسان در ابتدا برای تشکیل زندگی اجتماعی مقاومت نشان می‌دهد اما نهایتاً آن را می‌پذیرد و برای دوام جامعه و برخورداری از آزادی در اجتماع، قانون وضع می‌کند. علامه معتقد است قانون باید بر اساس توحید، معاد، اصول اخلاقی و مراعات جانب عقل باشد اما کانت اساس آن را اراده انسان و خویشتن راستین او می‌داند. این دو فیلسوف معتقدند قانون به‌تنهایی نمی‌تواند انسان را در برقراری آزادی اجتماعی یاری کند. علامه توحید و ایمان مبتنی بر اخلاق را پشتوانه قانون می‌داند و کانت قوانین اخلاقی نشات گرفته از عقل محض را لازمه آن معرفی می‌کند.