«دیگری» از نظرگاه ابن‌عربی

هر چند موضوع «دیگری»، در بین اندیشمندان مسلمان به عنوان یک مسئلۀ مستقل مطرح نبوده است لکن ظرفیت طرح این بحث بین همه نحله‌های فکری در جهان اسلام به ویژه عرفان وجود دارد. بر این اساس می‌توان برای نمونه پرسش از «دیگری» را به آثار ابن‌عربی به عنوان نمایندۀ عرفان اسلامی عرضه کرد و مبانی فکری او را در این زمینه جستجو کرد. مبانی‌ای همچون بحث مظهریت اسماء الهی، گسترده پنداشتن عرصۀ سعادت و نیز دستنیافتنی دانستن تمام حقیقت، که می‌تواند موضع این عارف نامور را در قبال «دیگری» روشن سازد. از مهمترین مبانی هستی‌شناسی ابن‌عربی در رویکردش نسبت به «دیگری»، بحث مظهریت اسماء و «دیگری» را از مظاهر اسماء الهی دانستن است. پرهیز از انحصارگرایی در باب حقانیت و «دیگری» را اهل سعادت و نجات دانستن نیز نگاه مثبت به «دیگری» را به دنبال دارد. تاکید ابن‌عربی بر ناآشکارگی حقیقت و عدم حضور آن نزد گروه یا فرقه‌ای خاص، جستجوی حقیقت در آیین «دیگری» را به دنبال خواهد داشت.

The “Other” According to Ibn Al-Arabi

Although the matter of the “Other” have not been considered by Muslim scholars as an independent issue, there is capacity to discuss the matter in all schools of thought in the Islamic world, especially that of mysticism. For this reason, one can examine the “other” in the works of Ibn Arabi as a representative Islamic mysticism and search his intellectual foundations. The fundamentals such as the symbolism of divine names, the widespread adoption of the field of salvation, and the inaccessibility of the whole truth can clarify the position of this wellknown mystic against the “other”. One of the most important foundations of Ibn Arabi’s ontology in his approach to the “other” is the symbolism of divine names and considering the “other” as one of the divine names. Avoiding monopoly on truth and knowing the “other” from bliss and salvation is also a positive view towards the “other”. Ibn Arabi’s emphasis on the lack of clarity of the truth and it not being exclusive to a particular group or sect will lead to search for truth in the religion of the “other”.