نسبت رویت‌پذیری با قدرت در اندیشۀ فوکو

«رویت‌پذیری» به عنوان یکی از مولفه های اصلی تحلیل های فوکو جایگاه ویژه ای در اندیشۀ وی دارد. تاکید او بر رویت‌پذیری به عنوان یکی از عوامل اصلی در شکل‌گیری علوم، و همچنین یکی از تکنولوژی های قدرت، نشان دهندۀ این اهمیت است. استناد بر توصیفات تجسمی در تحلیل‌های فوکو سبب شده است که بسیاری از مفسران وی را فیلسوفی دیداری بدانند، ولی از دیگر سو، افشاگری او درباره جایگاه نگاه در اعمال قدرت، برخی دیگر را بر آن داشته است که وی را مخالف بینایی‌محوری بینگارند و استدلال کنند که فوکو از نگاه علیه نگاه استفاده کرده است. این مقاله، ضمن معرفی جایگاه نگاه و رویت‌پذیری در آثار فوکو، سعی دارد تصویر دقیقی از نسبت رویت‌پذیریبا قدرت در اندیشۀ وی ارائه دهد. بدین منظور، علاوه بر توصیف مفاهیم رویت‌پذیری و قدرت نزد فوکو، به تحلیل مقولات مرتبط با این مفاهیم در آثار دیرینه‌شناسانه و تبارشناسانۀ وی می پردازیم. ما نشان خواهیم داد که قدرت، از یک سو، پدیدآورندۀ رویت‌پذیری هاست و از دیگر سو، رویت‌پذیری ها هستند که به نوبۀ خود امکان شناخت قدرت، اعمال آن و حتی مداخله در آن را فراهم می‌آورند. قدرت، چه در جوامع سلطنتی و چه در جوامع مدرن از رویت‌پذیری بهره برده است؛ گاهی با نمایش شکوه خود، گاهی با پنهان شدن و گاهی با نظارت. فوکو با تاکید بر رویت‌پذیری های ادوار مختلف و نسبت آن ها با قدرت، قصد دارد نشان دهد که همۀ راه های رویت‌پذیری در آن واحد ممکن نیست و در آنچه می‌توانیم ببینیم محدودیت هایی وجود دارد.

VisibilityPower Relations in Foucault s Tought

Visibility, as a key factor in Foucault’s analyses, had a major role in his thought. It is represented in three ways in his studies: as visual descriptions, as a principle in formation of knowledge, and as a technology of power. Although Foucault’s emphasis on visual descriptions made some scholars considering him as a visual philosopher, by contrast, his revealing of visibilitypower relation, induced others to describe him as an opponent of ocularcentrism and believe that Foucault uses “vision” for “denigration of vision”. Thus, this article, by clarifying Foucault’s approach to “vision” and “visibility”, tries to represent a subtle image of visibilitypower relation in his thought. In this article, we will discuss that, although the importance of visibility and vision is perceptible in Foucault’s very first works, but it’s in his genealogies which the relation powervisibility and its role in human subjectivation are highlighted. Power, on the one hand, make visibilities and, on the other hand, these visibilities make power analysis, power exercise, and even intervening in power, possible, in turn. Power, in royal as well as modern societies made profit of visibilities; by displaying its glory, hiding itself, and surveillance. Foucault, emphasizing on visibilities of different eras and its relation to power, tries to show us all the ways of visibility are not possible in any given era, and there are limitations in what we can see.