بررسی تطبیقی تحلیل محتوای آثار گفتمان مذهبی و چپ در فرایند انقلاب اسلامی

بررسی‌ها حاکی از آن است در فرایند انقلاب اسلامی کنشگران، متفکران و جامعه هدف از ابزار کتاب به‌عنوان عاملی تاثیرگذار در تحریک احساسات و عواطف استفاده می‌کردند. هدف اصلی مقالۀ حاضر بررسی تطبیقی تحلیل محتوای آثار گفتمان مذهبی و چپ با استفاده از نظریۀ تحلیل گفتمان جیمز پل جی است. گفتمان مذهبی و چپ با الهام از آثار و کتب موثر سعی در جذب مردم در فرایند انقلاب اسلامی داشت. در این راستا از مذهبی‌ها و چپ‌ها کتبی همچون ولایت‌فقیه (حکومت اسلامی) اثر امام خمینی، نهضت‌های اسلامی صدساله اخیر اثر مرتضی مطهری، مبارزه پیروز؛ تاریخ تحلیلی قیام عاشورا اثر محمدحسین بهشتی، از آزادی تا شهادت اثر سید محمود طالقانی، تزی برای تحرک اثر مصطفی شعاعیان، تحلیل موقعیت نیروهای انقلابی در ایران اثر بیژن جزنی و ماهی سیاه کوچولو اثر صمد بهرنگی مورد بررسی و تحلیل قرارگرفته است. نویسندگان در این مقاله در پی پاسخ به این سوال‌اند که تحلیل محتوای آثار گفتمان مذهبی و چپ در فرایند انقلاب اسلامی بر اساس نظریۀ جیمز پل جی به چه صورت است؟ روش مورداستفاده در این مقاله روش تحلیل گفتمان با کمک از نظریۀ تحلیل گفتمان جیمز است. پژوهش نشان می‌دهد با توجه به هفت مولفۀازندگی جیمز در آثار گفتمان مذهبی و چپ در موضوعاتی چون نارضایتی از وضعیت موجود، ترسیم وضعیت مطلوب، نقد و شیوۀ توسعه‌یافتگی رژیم پهلوی، استفاده ابزاری از سنت و دین و در کارکرد روشنفکران اشتراک دارند. از سوی دیگر تحلیل و بررسی آثار دو گفتمان مذهبی و چپ نشان می‌دهد هر دو گفتمان در مولفه‌هایی چون نگاه به عالم هستی و طبیعت، نگاه به مفاهیم مدرن، رویکردهای توسعه، بن‌مایه‌های گفتمان، در مکتب و انگیزه‌ها و احساسات افتراق دارند.

a comparative study of content analysis of the works of religious and leftist discourses in the process of islamic revolution

studies indicate that in the process of the islamic revolution, activists, thinkers and the target society used the book as an effective tool in stimulating feelings and emotions. the main objective of this article is a comparative analysis of the content of the works of religious and leftist discourses, using the theory of discourse analysis by james paul gee. the religious and discourses, inspired by effective works and books, tried to attract people in the course of the islamic revolution. in this regard, the following books written by the religious and leftist authors have been studied and analyzed: velayat faqih (islamic government) by imam khomeini, the islamic movements of the recent centenary by morteza motahari, the victorious struggle; analytical history of the ashura uprising by mohammad hossein beheshti, from freedom to martyrdom by seyyed mahmoud talegani, a thesis for mobility by mustafa shu’aiyan, analysis of the position of revolutionary forces in iran by bijan jazani and little black fish by samad behrangi. the main question of this paper is as follows: what is the outcome of the analysis of the content of the works of religious and leftist discourses in the process of the islamic revolution based on james paul gee’s theory? the method used in this article is discourse analysis with the help of james paul gee’s theory of discourse analysis. the findings of the research show that according to the seven components of james’ building tasks, the religious and leftist discourses in their works share issues such as dissatisfaction with the existing situation, drawing the desired situation, criticism and the development method of the pahlavi regime, the instrumental use of tradition and religion, and the function of intellectuals. on the other hand, the analysis and examination of the works of two religious and leftist discourses shows that both discourses differ in components such as the ontology and approach to the nature, approach to modern concepts, development approaches, the principles of the discourse, the schools of thought, motivations, and emotions.