بومیسازی در ادبیات امریکایی ترجمه شده: راهبردی برای مقاومت در برابر الگوسازیِ فرهنگیِ خارجی
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
بلوری مزدک
|
|
منبع
|
زبان و زبان شناسي - 1396 - دوره : 13 - شماره : 1 - صفحه:51 -66
|
|
چکیده
|
بومیسازی، چنانکه ونوتی میگوید، شیوۀ غالب ترجمه در فرهنگهای قدرتمندی همچون فرهنگ انگلیسی- امریکایی است. این راهبرد ترجمهای در فرهنگهای پرنفوذ دلایل سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دارد و در نتیجۀ اعمال آن آثار فرهنگی کشورهای کوچکتر در قالب فرهنگیِ بومی ریخته میشود و متنها بهشکلی تغییر مییابند که «شفاف» و «آشنا» بهنظر برسند. این مقاله در پی آن است که به معرفی دلایل دیگری برای پدیدۀ بومیسازی بپردازد. هدف یافتن انگیزههای بومیسازی در زمان تصدی دولتی «اصولگرا» در ایران دوران معاصر است. برای این منظور، دستکاریهای اعمالشده از طرف دولت در ترجمههای منتشرشده در این دوران را ابزار کار خود قرار میدهد تا تصویر روشنتری از نوعی بومیسازی دولتی و دلایل و انگیزههایش بهدست آورد. ازاینرو، متن اصلی و متن ترجمهشدۀ چهار رمان امریکایی که تحت نظارت این دولت به زبان فارسی ترجمه شده بودند با هم مقایسه شد و موارد تغییر در ترجمهها بررسی شد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که جهان بهتصویرکشیده شده در این رمانها در اثر نظارت دولت و تحمیل برخی دستکاریها به شرایط اجتماعی و فرهنگی ایران نزدیکتر شده و نوعی بومیسازی در آنها صورت گرفته است. ازاینرو، اولاً بومیسازی پدیدهای منحصر به فرهنگهای پرنفوذتر، همچون فرهنگ انگلیسی امریکایی، نیست و فرهنگ ایرانی نیز برای حفظ ثبات سیاسی و اجتماعی خود و جلوگیری از نفوذ فرهنگ بیگانه از آن بهره میگیرد. ثانیاً بومیسازی ممکن است تحت تاثیر نهادهای قدرت و در اثر اعمال برخی سیاستها به راهبردی غالب در ترجمه تبدیل شود.
|
|
کلیدواژه
|
بومیسازی، دستکاری، حمایت، دولت «اصولگرا»، ایدئولوژی
|
|
آدرس
|
دانشگاه علامه طباطبایی, ایران
|
|
پست الکترونیکی
|
m.bolouri76@gmail.com
|
|
|
|
|
|
|