ابوالحسن نجفی، موسسِ زبان‌شناسیِ ایرانی در حوزۀ وزن شعر فارسی

امروزه وزن‌شناسی (metrics) یکی از مباحثِ عمدۀ واج‌شناسی محسوب می‌شود و تحقیقات بسیاری در این حوزه صورت می‌گیرد. زبان‌شناسان و نظریه‌پردازان بزرگی چون رومان یاکوبسون، تروبتسکوی، موریس هله، بروس هیز، کیپارسکی، نایجل فب و بسیاری دیگر مقاله‌ها و آثار پژوهشی مهمی در این حوزه به‌رشتۀ تحریر درآورده‌اند، اما در گروه‌هایِ زبان‌شناسی ایران معمولاً توجه چندانی به این رشته نمی‌شود. بحث توصیف وزن شعر در دانشگاه‌های ایران عمدتاً از موضوعاتِ گروه‌های ادبیات فارسی است که در آنجا نیز استادانِ وزن شعر فراتر از مطالب شمس قیس و خواجه نصیر نمی‌روند و نهایتاً چیزی جز مفهوم «هجا» به مباحث آنان نمی‌افزایند! در ایران نخستین جوانه‌های عروض علمی از بین زبان‌شناسان و از درون گروه‌های زبان‌شناسی سربرآورد که متاسفانه این جریان به‌رغم فواید و پیش‌رفت‌های بسیاری که داشت، به‌هردلیل، ادامه نیافت و پس از کمتر از یک دهه متوقف شد و در کمتر گروه زبان‌شناسی بدان پرداخته شد. نخستین بار در سال‌های آغازین دهۀ پنجاه بود که ابوالحسن نجفی (13941306)، به‌دعوتِ دکتر هرمز میلانیان، تدریس وزن شعر به‌شیوۀ جدید را به دانشجویان رشتۀ زبان‌شناسی دانشگاه تهران آغاز کرد، و به‌دنبال همان کلاس‌ها بود که توانست مقالۀ بسیار مهم «اختیارات شاعری» (1352) را منتشر سازد

No English Title

Vowel perception occurs through the spectral and temporal information transference. Presence of temporal information in the envelope makes the speech signals perceivable, even when spectral information weakens in the synthesized signals. The present study deals, for the first time, with determining and comparing the acoustic characteristics of clear and vocoded vowels of the speakers of English and Persian languages. Ten native Persian (5 female and 5 male) and one male native English speakers produced their simple vowels of their mother tongue for three times. Tokens were of 180 Persian and 24 English phonetic sles. The vowels were then vocoded using MATLAB software and 270 Persian Vocoded sles and 54 English Vocoded sles were extracted. The waveforms, spectrograms and LPC diagrams of clear and vocoded vowels were analyzed using the Praat software. Results showed that in Persian speakers F0, F1, vowel space and duration of clear vowels were higher for females than males but the intensity was lower. Formant frequencies for F1F3 were different across two languages. Vowel space was greater in Persian and English vowels duration and intensity were longer and lower respectively. In both languages, F0 and formants of vocoded vowels were not identifiable, and their LPC diagrams had rounded peaks with lower litudes. Duration of clear and vocoded vowels was similar, but intensity of the latter decreased in Persian and enhanced in English. Results showed spectral differences between vocoded and clear vowels in both languages.