بازنمایی شناختیِ مقولۀ گل در زبان فارسی برپایۀ نظریۀ پیش‌نمونه

پژوهش حاضر برپایۀ شیوۀ پژوهش روش (1975) و میتینگ ‌لیو و همکاران به بررسی پیش‌نمونه‌های مقولۀ عینی گل برای دانش‌آموزان دختر و پسر ابتدایی (1310 سال)، راهنمایی (1513 سال) و دبیرستان (1816 سال) و دانشجویان دختر و پسر رشته‌های کشاورزی، روان‌شناسی و علوم پزشکی فارسی‌زبان پرداخته و تاثیر متغیرهای سن، جنسیت و پیشینۀ تحصیلی را بر شکل‌گیریِ این پیش‌نمونه‌ها مورد مطالعه قرار داده است. برای گردآوری داده‌های پژوهش، در دو مرحله، دو پرسش‌نامۀ مجزا در اختیار آزمودنی‌ها قرار گرفت. در پرسش‌نامۀ اول از آنان خواسته شد تا هر نمونه‌ای از اعضای مقوله‌های مورد نظر را که در ذهن دارند، بنویسند. در پرسش‌نامۀ دوم، که برپایۀ داده‌های پرسش‌نامۀ اول تهیه شد، نیز از آنان خواسته شد تا به اعضای مقوله‌های مختلف از 1 تا 5 امتیاز بدهند. نتایج این پژوهش نشان داد که گل‌های رز، محمدی و یاس به ‌ترتیب پیش‌نمونه‌هایی قوی برای مقولۀ گل در زبان فارسی بودند و همۀ پیش‌نمونه‌های دوازده گروه آزمودنی پژوهش حاضر را تشکیل می‌دادند. برپایۀ یافته‌های این پژوهش، به‌نظر می‌رسد عوامل محیطی تاثیر زیادی بر شکل‌گیری پیش‌نمونۀ مقولۀ گل در زبان فارسی دارند.

Cognitive Representation of the Persian Category ‘Flower’ based on the Prototype Theory

The current work investigated the prototypes of the concrete category of ‘flower’ for Persianspeaking male and female students of primary school (1013 years old), middle school (1315 years old) and high school (1618 years old) and also college students of agriculture, psychology and medical sciences. It also investigated the effect of age, gender and educational background on these prototypes based on Rosch (1975) and Liu et al.’s (2009) methodologies. To collect data, different groups of participants were provided with two types of questionnaires in two steps. In the first questionnaire, participants were asked to write whatever exles they recalled from the category of ‘flower’. In the second questionnaire, which was based on the first one, participants were asked to score each member of the category from 1 to 5. Rose, Damascus rose and lilac were found to be strong prototypes for the category of ‘flower’ in Persian language in all the twelve groups of Persianspeaking students. The results also showed that environmental factors have a great effect on prototype formation of the category ‘flower’ in Persian language.