تعیین هویت واجی چهار همخوانِ گرفته در ترکی آذری (گونه‌های تبریزی و گوگانی ترکی)

یکی از مسایلی که پژوهش‌گرانِ زبانِ ترکی آذری بر سر آن اختلاف نظر دارند، تعداد همخوان‌های این زبان است. اجزای همخوانیِ مسیله‌ساز در تحلیل‌ها عبارتند از [?]، [?]، [?] و [?]. نگارندگان‌ با ارایه داده‌هایی از دو گونه تبریزی و گوگانی و تحلیلِ آنها بر اساسِ انگاره واج‌شناسی زایشی، معتقدند که بروز این اختلاف نظر در سایر پژوهش‌ها به این دلیل است که تعیین هویت واجیِ همخوان‌های مذکور، عمدتاً، بر اساس تقابل معنایی (مجموعه‌های کمینه) بوده است و معیار پیش‌بینی‌پذیری و گرایش‌های همگانیِ نظام‌های آوایی را در نظر نگرفته‌اند. داده‌های این پژوهش به دو شیوه گردآوری شده‌اند: یکی در محیط طبیعی ادای پاره‌گفتار و دیگری به شیوه هدایت شده که در آن پژوهشگر از گویشوران خواسته است که پاره‌گفتارهای معینی را تلفظ کنند. به اعتقاد نگارندگانِ پژوهش حاضر، گونه‌های مورد مطالعه، بیست‌ویک همخوانِ واجی دارند. به این صورت که دو همخوانِ [?] و [?] واج‌گونه‌هایی از واجِ /?/ محسوب می‌شوند، /?/ واجی دیگر است که توزیع ناقص دارد و فقط در آغازه هجا نمود آوایی دارد، و [?] واج‌گونه‌ای از همخوان انسدای- سایشیِ /???/ است، که فقط در پایانه هجا نمود آوایی می‌یابد. همچنین، یک گرایش قوی به نرم شدگی در پایانه هجا در این گونه‌ها مشاهده می‌شود.