مسئلۀ مجهول صفتی در زبان فارسی: برپایۀ آزمونِ پردازشیِ خوانشِ خودگام
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
انوشه مزدک ,نصیب ضرابی فهیمه
|
|
منبع
|
زبان و زبان شناسي - 1398 - دوره : 15 - شماره : 29 - صفحه:1 -20
|
|
چکیده
|
تقسیمبندیِ ساختهای مجهول به دو گونۀ صفتی و فعلی همواره مبحثی پردامنه و مناقشهبرانگیز در تحلیلهای نحویِ برخی از زبانها بوده است. این موضوع در زبان فارسی نیز مباحثات بسیاری را پیش کشیده و دیدگاههای مختلفی را برانگیخته است. از آن میان، برخی از تحلیلگران بر این باورند که این زبان مجهول فعلی ندارد و ساخت «اسم مفعول+ شدن» محمول مرکب نامفعولی، یا بهعبارتی، مجهول صفتی بهشمار میرود. در مقابل، شماری دیگر نیز توالیِ یادشده را مجهول فعلی دانستهاند و «شدن» را فعل کمکی تلقی کردهاند. در پژوهش حاضر با تکیه بر آزمونِ رفتاریِ خوانشِ خودگام، ساخت «اسم مفعول+ شدن» را با ساخت «اسم مفعول+ بودن (ربطی)» که در سنت دستورنویسی جملۀ اسنادی خوانده میشود ازمنظر مدتزمان خوانش و درک مقایسه میکنیم. طبق انگارههای پردازش جمله و نحو کمینهگرا، اگر «اسم مفعول+ شدن» مجهول فعلی باشد، انتظار میرود که بهدلیلِ پیچیدگیِ ساختاری و داشتن فرافکن اضافۀ مجهول، مدتزمان پردازش ذهنی آن بهطور معناداری از مدتزمان درک محمولِ مرکبِ نامفعولی بیشتر باشد. بااینهمه، یافتههای پژوهش و نتایج حاصل از آزمونهای آماری، این پیشبینی را تایید نمیکنند و نشان میدهند که زمان پردازشِ دو ساخت یادشده کموبیش همسان است. این سخن بدینمعناست که توالی «اسم مفعول+ شدن» در فارسی نوعی مجهول صفتی یا همان محمول مرکب نامفعولی است و فعلِ دستوریِ «شدن» در این زبان همواره در جایگاه فعل سبک مینشیند.
|
|
کلیدواژه
|
مجهول صفتی، مجهول فعلی، پردازش جمله، آزمون خوانش خودگام، نحو کمینهگرا
|
|
آدرس
|
دانشگاه تهران, ایران, دانشگاه تهران, گروه زبانشناسی, ایران
|
|
پست الکترونیکی
|
fahimeh.nasib@ut.ac.ir
|
|
|
|
|
|
|