اثربخشی مداخله فعال‌سازی رفتاری بر افزایش رفتارهای خودمراقبتی و بهزیستی روان‌شناختی سالمندان

سابقه و هدف: با توجه به روند رو  به رشد جمعیت سالمندان در ایران، مشکلات مربوط به مراقبت و سلامت آنان، پرداختن به درمان‌های روان‌شناختی و موضوعاتی مثل رفتارهای خود مراقبتی و بهزیستی روان‌شناختی از اهمیت گسترده‌ای برخوردار است؛ بنابراین هدف این پژوهش اثربخشی مداخله فعال‌سازی رفتاری برافزایش رفتارهای خود مراقبتی و بهزیستی روان‌شناختی سالمندان بود. روش بررسی: پژوهش حاضر شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون، گروه کنترل و پیگیری 2 ماهه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه سالمندان 90-65 سال مراجعه‌کننده به سرای محله شهرک سعیدآباد منطقه 18 تهران در سال 1402-1401 بودند که از این میان 40 نفر به‌عنوان نمونه، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. داده‌های پژوهش به‌وسیله پرسشنامه بررسی توانایی خود مراقبتی سالمندان همتی مسلک پاک و همکاران (1394) و بهزیستی روان‌شناختی ریف (2002) در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری جمع‌آوری شدند. گروه آزمایش 8 جلسه پروتکل مداخله فعال‌سازی رفتاری کانتر و همکاران (2009) را به‌صورت گروهی دریافت کردند. در پایان داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس تک متغیری (ancova) به کمک نرم‌افزار spss-26 تحلیل شدند.  یافته ها: مداخله فعال‌سازی رفتاری بر رفتارهای خود مراقبتی (46.18=f) و بهزیستی روان‌شناختی (54.74=f) گروه آزمایش تاثیرگذار بود. میزان رفتارهای خود مراقبتی و بهزیستی روان‌شناختی گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل به‌طور معناداری افزایش یافت. این نتایج پس از پیگیری دوماهه نیز ماندگار بود (0.001>p).نتیجه گیری: می‌توان نتیجه گرفت که مداخله فعال‌سازی رفتاری می‌تواند به‌عنوان یک روش مداخله‌ای مفید برای افزایش رفتار خود مراقبتی و بهزیستی روان‌شناختی سالمندان مورداستفاده قرار گیرد.

the effectiveness of behavioral activation intervention on increasing self-care behaviors and psychological well-being of the elderly

background: considering the growing trend of the elderly population in iran, problems related to their care and health, attention to psychological treatments, and issues such as self-care behaviors and psychological well-being are important. therefore, the aim of this research was to the effectiveness of behavioral activation intervention on increasing self-care behaviors and psychological well-being of the elderly. materials and methods: the current study was a quasi-experimental study with a pre-test-post-test design with a 2-month follow-up and a control group. among all the elderly people aged 65-90 who visited the communication center in saeed abad town in 2023, 40 people were selected by convenience sampling and assigned into 2 groups of experimental and control. the self-care questionnaire of hemmati maslak pak et al (2015) and the psychological well-being scale of ryff (1989) were used to collect data at three time points: pre-test, post-test, and follow-up. the experimental group received 8 sessions of kanter et al.'s (2009) behavioral activation intervention protocol. the data were analyzed using univariate covariance analysis (ancova) by spss-26 software. results: there was a significant difference between the experimental and control groups in terms of self-care behaviors (f=46.18) and psychological well-being (f=54.74). these results were consistent after a 2-month follow-up (p<0.001). after receiving the behavioral activation intervention, the experimental group showed significant improvements in both self-care behaviors and psychological well-being.conclusion: this study suggests that a behavioral activation intervention can be an effective method for improving the self-care behaviors and psychological well-being of elderly individuals