نظارت قضایی پیشینی بر تعقیب و تحقیق؛ مبانی و پیامدها

نظارت قضایی پیشینی بر تعقیب و تحقیق، عبارت است از نظارت بر اقدامات، تصمیمات قضایی و تحقیقی نهادهای متولی امر تعقیب و تحقیق؛ به ‌ویژه اقدامات ناقض حقوق و آزادی‌های افراد در زمینه بازداشت، تفتیش منزل و بازرسی اشخاص در مرحله‌ پیش‌دادرسی. پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی، ضمن بهره‌گیری از ابزار کتابخانه‌ای، با تدقیق در نقش نظارت قضایی پیشینی در کنترل اقدامات متولیان امر تعقیب و تحقیق، به تبیین اهمیت و موقعیت نهاد یاد شده در تضمین دادرسی عادلانه، تبلور فرض برائت و تعین اصل ترازمندی حق‌های طرف‌های دعوای کیفری در سایه‌ اصل حاکمیت قانون و اصل قضامندی می‌پردازد. از جمله پیامدهای مهم کاربست نهاد نظارت قضایی، افزایش اعتماد عمومی به عملکرد دستگاه قضایی، تضمین کارآمدی آن و پیشگیری از سوء استفاده‌ مقام‌های تعقیب و تحقیق از اختیارات قانونی است. یافته‌های پژوهش، حاکی از تایید نقش اثرگذار نهاد نظارت قضایی پیشینی در تضمین حقوق طرف‌های دعوای کیفری و کاهش زمینه تعدی یا تعرض به حقوق آن‌ها است.

pre-judicial supervision on prosecution and investigation; bases and consequences

pre-judicial supervision of investigation and prosecution entails the supervision of actions، judicial and investigative decisions of institutions in charge of prosecution and investigation، especially actions that impact individual rights and freedoms such as detention orders، conducting searches of residences and individuals during the pre-trial phase. the present research is a descriptive-analytical method، while using library tools with scrutiny on the role of prejudicial supervision in controlling the actions of those custodians of prosecution and investigation، explain the importance and position of the said institution in guaranteeing a fair trial، crystallizing the presumption of innocence and determining the principle of balancing the rights of the parties in a criminal lawsuit under the shadow of the principle of rule of law and the principle of jurisprudence. among the important consequences of the use of the judicial supervision institution is the increase of public trust in the functioning of the judicial system، ensuring its efficiency and preventing the abuse of legal powers by the prosecution and investigation authorities. the findings of the research indicate the confirmation of the effective role of the prejudicial supervision institution in guaranteeing the rights of the litigation parties in a criminal case and reducing the grounds for violation or aggression of their rights.