تحلیل ملازمه ابطال رای داور و مسوولیت مدنی او در حقوق ایران

مطابق ماده 501 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، رکن اصلی مسوولیت مدنی داور عنصر تقصیر بوده و ملازمه‌ای میان اعلام بی‌اعتباری رای داوری از سوی دادگاه و مسوولیت مدنی وی وجود ندارد. در مقابل، تایید رای داور در دادگاه نیز ملازمه‌ای با عدم مسوولیت مدنی وی نداشته و در این فرض نیز می‌توان تقصیر داور را در صدور رای و فرایند داوری احراز کرد. دلیل این امر، مقایسه با نهاد قضاوت و عدم وجود تلازم میان نقض رای قاضی دادگاه و مسوولیت مدنی او، ابطال به جهتی غیر از موارد تقصیر داور، اصل نسبی بودن اثر آراء، مغایرت ملازمه میان ابطال رای داور در دادگاه و مسوولیت وی با مبانی و اصول مسوولیت مدنی همچون مستقیم بودن خسارت وارده، پذیرش مصونیت داور در دیگر نظام‌های حقوقی، انتخاب داور توسط طرفین در داوری انتخابی و نهایتاً توسل به برخی قواعد فقهی همچون قاعده احسان و لاضرر است. در این مقاله ضمن بررسی شیوه‌های دخالت داور در دعوی ابطال رای داوری جهت پرهیز از ایجاد مسوولیت مدنی داور، از حضور داور در جریان رسیدگی به دعوای ابطال رای داوری حمایت شده و در نتیجه با شرایط معین، امکان اعتراض ثالث داور به دادنامه ابطال رای داور و نقض آن مورد پذیرش قرار گرفته است.

intellectual inherence between award nullification in court and his/her civil liability in iran law

according to article 501 of the code of civil procedure for public and revolutionary courts in civil matters (enacted in 2000)، the main element of an arbitrator's civil liability is the element of fault and there is no necessary correlation between a court's invalidation of an arbitral award and the arbitrator's civil liability. conversely، the court's confirmation of the arbitral award does not necessarily preclude the arbitrator's civil liability، and in such cases، the arbitrator's fault in rendering the award and conducting the arbitration process may still be established. the reason of this order is comparing with the judicial institution and the absence of necessary correlation between the reversal of a judge's decision and their civil liability، the principle of the relative effect of judgments،the inconsistency of the necessary correlation between the annulment of the arbitral award by the court and (the arbitrator's) liability with the foundations and principles of civil liability، such as the directness of the damage caused، acceptness of arbitrator immunity in other legal systems، the selection of the arbitrator by the parties in ad hoc arbitration and finally، recourse to some islamic jurisprudential principles such as the rules of ihsan (benevolence) and la zarar (no harm). in this article، while examining the methods of the arbitrator's claim involvement، the annulment of the arbitral award in order to avoid the creation of the arbitrator's civil liability، the arbitrator's presence in the proceedings of the annulment action has been supported and consequently، under certain conditions، the possibility of a third-party objection by the arbitrator to the judgment annulling the arbitral award and its reversal has been accepted.