شاخصه‌های «ایراد اتهام» در نظام‌های حقوقی کامن‌لا و رومی‌ژرمنی با نگاهی به حقوق ایران

ایراد اتهام به عنوان اصلی‌ترین مرحله فرایند دادرسی کیفری، متاثر از نظام‌های عدالت کیفری است و شاخصه‌های آن با توجه به نظام‌ها و فرایند‌های عدالت کیفری متفاوت است. پژوهش حاضر که با روش توصیفی تحلیلی تدوین یافته، با بررسی نظام‌ها و فرایندهای عدالت کیفری، نتیجه گرفته است که شاخصه‌های ایراد اتهام با توجه به نظام و فرایند حاکم دادرسی متفاوت است؛ به طوری که در نظام رومی-ژرمنی دادستان نقشی در مرحله ایراد اتهام ندارد و باید آن را جلو ببرد؛ در حالی که در نظام کامن‌لا دادستان در مواردی می‌تواند از ایراد اتهام خودداری کند. در فرایند عدالت کیفری کنترل‌مدار، هر واکنش بر خلاف نظم و امنیت با ایراد اتهام روبه‌رو است، اما در فرایندِ کرامت‌مدار، ایراد اتهام مبتنی بر نظام کفایت ادله و با احتیاط و با توجه به ظن غالب ارتکاب جرم وارد می‌شود و در فرایند ترکیبی، در جرائم با حیثیت خصوصی، ایراد اتهام با شاخصه‌های مشابه فرایند کرامت‌مدار و در جرائم با حیثیت عمومی، شاخصه‌های ایراد اتهام همانند فرایند کنترل‌مدار است. در نظام عدالت کیفری ایران، ایراد اتهام تا حد زیادی منطبق بر شاخصه‌های کنترل‌مدار است و دادستان در مرحله ایراد اتهام اختیاری ندارد.

analyzing the effectiveness of the accusation objection indicators in the common law and roman-germanic legal systems with a view to iranian law

accusation، as the main stage of the criminal process، which can be considered as the gateway to criminal justice، is affected by criminal justice systems in such a way that، contrary to most beliefs، that the indicators of accusation are the same in all legal systems، its indicators according to the systems and processes criminal justice is different، and as a result، this influence plays an important role in the beginning and subsequent stages of the criminal process. the current research، which was compiled with descriptive-analytical method after examining the criminal justice systems and processes، has concluded: the indicators of objection to the accusation are different according to the system and the governing process of the proceedings، so that in the roman-germanic system، the prosecutor has no role in the objection stage. there is no charge and he must proceed with it، while in the common law system، the prosecutor can refuse to charge in some cases. in the control-oriented criminal justice process، any reaction against order and security is faced with an accusation، while in the dignity-oriented process، the accusation is based on the sufficiency of evidence system and is introduced with caution and considering the prevailing suspicion of committing a crime. finally، in the combined process، in crimes with private status، accusations are presented with the same indicators as in the dignity-oriented process، and in crimes with public status، including crimes against sovereignty، the indicators of accusations are similar to the control-oriented process. the approach of iran's criminal justice system in this regard is such that the prosecutor has no authority in the accusation stage and must initiate the criminal process، and in the end، the accusation in iranian law is considered to be in line with the indicators of the control system to a large extent.