پیش‌بینی مرحله پیش‌‌دادرسی اداری در دستگاه‌های اجرایی ایران با رویکرد قضازدایی؛ چالش‌ها و راهکارها

با توجه به گسترش نقش دولت در اجتماع و به‌تبع آن افزایش روابط و اختلافات میان اداره‌شوندگان با دولت، واگذاری حل ‌و فصل تمامی این اختلافات به قوه قضاییه نه ممکن است و نه مطلوب. بر این اساس، طراحی سازِکارهای درون‌سازمانی برای تسریع در حل ‌و فصل اختلافات اداری تحت عنوان «پیش‌دادرسی» اداری به‌عنوان یکی از روش‌های جایگزین حل ‌و فصل اختلافات مذکور، مورد توجه سیاست‌گذاران نظام‌های حقوقی مختلف قرار گرفته است؛ گرچه ایده فوق در برخی کشورها هنوز محل مناقشه است. با توجه به تجارب عملی نظام‌های حقوقی فرانسه و انگلستان، مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش است که پیش‌بینی نهاد پیش‌دادرسی اداری تا چه حدودی با اقتضائات نظام حقوق اداری ایران سازگار است. با تفکیک میان نهاد پیش‌دادرسی اداری از مراجع شبه‌قضایی و نظارت قضایی، به ‌نظر می‌رسد تفسیر اراده قوه موسس از یک‌سو و احکام قوانین مهمی همچون قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور و قانون برنامه ششم توسعه و وجود سازِکارهای پیش‌دادرسی اداری در برخی دستگاه‌های اجرایی، همگی موید آن است که نه‌تنها پیش‌دادرسی به ‌لحاظ حقوقی ممکن، بلکه شناسایی آن در راستای کاهش حجم دعاوی مطروحه در دیوان عدالت اداری، در صورت تامین الزامات پذیرش این نهاد، حداقل در خصوص برخی از دعاوی مهم و پرتکرار اداری لازم است.

administrative pre-trial phase in iran's executive agencies with a judicial approach، challenges and solutionsa

given the expansion of the role of the state in society and the consequent increase in relations and disputes between the governed and the government، leaving the resolution of all these disputes to the judiciary is neither possible nor desirable. accordingly، the design of internal organizational mechanisms to expedite the resolution of administrative disputes under the title of administrative pre-trial as one of the alternative methods of resolving these disputes، has been considered by policy makers of various legal systems; however، the idea is still controversial in some countries. given the practical experiences of the french and british legal systems، the present article seeks to answer the question by a descriptive-analytical method to what extent the prediction of the preschool institution is compatible with the requirements of the iranian administrative law system? separating the administrative pre-trial body from the quasi-judicial and judicial oversight bodies، it seems that the interpretation of the will of the founding power on the one hand and the provisions of important laws such as the law of permanent provisions of the country's development plans and the law of the sixth development plan and existence the existing administrative pre-litigation mechanisms in some executive bodies all confirm that not only is pre-litigation legally possible، but also its recognition in order to reduce the volume of cases before the administrative court of justice، at least in the case of some important and recurring cases. its necessary.