امکان‌سنجی اقدامات بازپرس در فرایند دادرسی الکترونیکی

موضوع دادرسی کیفری الکترونیکی، تحقق مراحل دادرسی از کشف جرم تا اجرای مجازات در صورت احراز بزهکاری متهم و یا صدور قرار منع‌تعقیب یا برائت او از طریق سامانه‌های الکترونیکی و مخابراتی است. اهداف برقراری این نوع دادرسی، سرعت در رسیدگی با لحاظ کیفیت آن، کاهش هزینه‌های اقتصادی در رسیدگی و اجرای احکام و تحقق فاصله‌گذاری اجتماعی در بروز حوادثی از قبیل شیوع ویروس کرونا برای حفاظت از جان انسان‌ها است. مسئلۀ مقالۀ حاضر چگونگی تلفیق موازین دادرسی منصفانه در ارتباط با وظایف و اختیارات بازپرس به هنگام تحقیقات الکترونیکی، ضمن حفظ محرمانگی و حریم خصوصی افراد است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تارنماهای تخصصی است. یافته‌های تحقیق در پاسخ به چالش‌های این دادرسی از قبیل اخلال در حقوق طرفین دعوی از طریق ابلاغ الکترونیک، نقض حقّ دفاع متهم در بازجویی و صدور قرار تامین، بیانگر امکان‌پذیری انجام اقدامات بازپرس از طریق سامانه‌های الکترونیکی و مخابراتی در تلفیق حقوق طرفین دعوا با حفظ محرمانگی تحقیقات، حریم خصوصی و با رعایت موازین دادرسی است. با این حال نظام دادرسی ایران به‌لحاظ عدم‌تدارک و اصلاح زیرساخت‌های دادرسی الکترونیکی برای تامین امنیت و ثبت مطمئن داده‌ها جهت حفظ محرمانگی و انجام تحقیق توسط بازپرس و با نظارت وی بر ضابطان دادگستری در تحت‌نظرگاه حوزۀ انتظامی و دفاتر خدمات قضایی مطمئن برگزیده و عدم‌تعریف امضای الکترونیکی طرفین هنگام بازجویی با چالش مواجه است. مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه‌قضائیه با استمداد از بخش خصوصی، مکلف به تامین امنیت محیط الکترونیک است. امری که در مصاحبه از تعدادی قضات دادگاه کیفری یک در باب شهادت الکترونیکی، که می‌تواند یکی از اقدامات بازپرس و تعمیم به سایر مصادیق تلقی شود، تاکنون به‌نحو کامل محقق نشده است.

feasibility of interrogator's functions in the electronic trial process

the subject of electronic criminal trial is the execution of proceedings from the discovery of a crime to the execution of a sentence if the accused commits a crime or the issuance of an acquittal through electronic and telecommunication systems. the goals of this type of trial are to speed up the proceedings in terms of its quality, to reduce the economic costs of the proceedings and the enforcement of sentences, and to achieve social distance in the event of an outbreak of the coronavirus to protect human lives.the issue of the present article is how to integrate the standards of fair trial in relation to the duties and powers of the interrogator during electronic investigations, while maintaining the confidentiality and privacy of individuals. the research method is descriptive-analytical using library resources and specialized websites.findings of the paper in response to the challenges of this trial, such as violating the rights of the litigants through electronic notification, violation of the defendant's right to defense during interrogation and issuance of bail, indicate the possibility of interrogator actions through electronic and telecommunications systems in integrating litigation investigations are privacy and in accordance with due process. however, the parties face challenges during interrogation in terms of lack of provision and reform of electronic court infrastructure to ensure security and secure registration of data to maintain confidentiality and investigation by the interrogator and his supervision of judicial officers in police stations and offices of judicial services and lack of preparation of electronic signature. the judiciary statistics and information technology center, with the help of the private sector, is responsible for ensuring the security of the electronic environment.