نظم گفتمانی شرعی و عدالت کیفری

دین، مجموعه عقاید و دستورهای عملی و اخلاقی است که برای هدایت و تعالی انسان‌ها تنظیم شده است. با توجه ‌به آنکه پایبندی به آموزه‌های دینی موجب پیشگیری از گناه می‌شود، متخصصان بر این باورند که دین در عرصه‌های اجتماعی و در قالب‌هایی چون جرم و انحراف، کارکرد پیشگیرانه دارد. گرچه رابطۀ میان دین و جرم در زمرۀ موضوعات چالش‌برانگیز در جرم‌شناسی است، اما یافته‌های جرم‌شناسانه، اغلب بر نقش پیشگیرانۀ دین تاکید کرده‌اند. با این حال، بُرش‌های تاریخی و مذهبی نشان می‌دهند که در برخی موارد، تفسیرهای التقاطی از دین موجب ارتکاب جرم می‌شود. بدین‌سان، این پژوهش درصدد است تا با استفاده از روش تحلیل گفتمان فرکلاف، اندیشه‌های بزهکاران دارای التقاط دینی را توصیف، تفسیر و تبیین کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بزهکاران التقاطی با تاکید بر وظیفۀ الهی، سنت‌گرایی ایدئولوژیک، جهاد مقدس و فشار ایدئولوژیکْ از یک‌سو، به دنبال گفتمان‌سازی شرعی بوده و از سوی دیگر، موجب بازتولید روابط سلطه مبتنی بر شرع می‌شوند. با این حال، در مقام ارزیابی نهایی باید گفت که مجرمان التقاطی با درک اشتباه از دین و فهم نادرستِ آموزه‌های دینی مرتکب جرم می‌شوند. بنابراین، در این موارد، ایدئولوژیِ دینیِ جرم‌زا ناشی از التقاط معرفت‌شناسانۀ دینی است و این امر، نمی‌تواند نافی کارکرد مثبت دین در پیشگیری از جرم باشد.

religious discourse order and criminal justice

religion is a collection of practical and moral beliefs and orders that are set for the guidance and advancement of humans. due to the fact that adherence to religious teachings leads to the prevention of sin, experts believe that religion has a preventive function in social fields and in forms such as crime and deviance. although the relationship between religion and crime is one of the most challenging issues in criminology, criminological findings have often emphasized the preventive role of religion. however, religious-historical cuts show that in some cases, eclectic interpretations of religion lead to crime. thus, this research aims to describe, interpret and explain the thoughts of criminals with religious eclecticism by using fairclough's discourse analysis method. the findings of this research show that eclectic criminals, emphasizing divine duty, ideological traditionalism, holy jihad, and ideological pressure, on the one hand, seek to create sharia discourse, and on the other hand, reproduce sharia-based domination relations. however, as a final assessment, it should be said that eclectic criminals commit crimes by misunderstanding religion and misunderstanding religious teachings. therefore, in these cases, the crime-causing religious ideology is the result of religious epistemological eclecticism, and this cannot negate the positive function of religion in crime prevention.