مطالعۀ تطبیقی اعادۀ دادرسی در نظام حقوقی ایران و مصر

اعادۀ دادرسی در امور کیفری و مدنی متفاوت است به‌نحوی که در امور کیفری تنها محکوم‌علیه، دادستان مجری حکم و دادستان کل کشور آن هم از ناحیۀ محکوم‌علیه حق تقاضای تجویز اعادۀ دادرسی را دارند. در امور حقوقی حسب مواد 426 الی 441 قانون آیین دادرسی مدنی؛ اولاً جهات تقاضای رسیدگی مجدد به جهات مندرج در ماده 426 است. ثانیاً حسب ماده 441 در اعادۀ دادرسی غیر از طرفین دعوی و قائم‌مقام آن‌ها شخص دیگری به هیچ عنوان نمی‌تواند تقاضای رسیدگی مجدد کند. ثالثاً تقاضا محدود به مهلت است. رابعاً برخلاف امور کیفری که تقاضا به دیوان تقدیم و از ناحیۀ دیوان تجویز اعادۀ دادرسی می‌گردد، در امور حقوقی دادخواست اعادۀ دادرسی به دادگاه صادرکنندۀ حکم قطعی تقدیم می‌شود و این دادگاه است که قرار قبولی صادر و وارد رسیدگی مجدد می‌شود. قانون‌گذار مصر، اعادۀ دادرسی در امور کیفری را در مواد 441 الی 457 قانون آیین دادرسی کیفری مصر مورد شناسایی قرار داده و هدف از اعادۀ دادرسی در امور کیفری را جلوگیری از ضرر و زیان قاضی یا دادگاه به محکوم‌علیه در اثر اشتباه در صدور حکم دانسته است. بنابراین درخواست اعادۀ دادرسی توسط دادستانی عمومی، محکوم‌علیه و در صورت فوت محکوم‌علیه توسط زوجه یا یکی از اقارب متوفی مورد تقاضا قرار می‌گیرد، اما اعادۀ دادرسی در امور مدنی از مواد 241 الی 247 قانون آیین دادرسی مدنی مدنظر قانون‌گذار مصر قرار گرفته که اغلب با جهات مقرر در حقوق ایران مشابهت دارد. اعادۀ دادرسی در نظام حقوقی مصر مدعای اصلی جستار تحقیقی حاضر است که تطبیق روند شکلی و ماهوی این سازوکار در حقوق مصر بررسی و همچنین به بنیان‌های موجود در نظام حقوقی ایران در این خصوص نیز گریزی زده می‌شود تا افتراق و تشابهات موجود بررسی و مورد مقایسه قرار گیرد.

comparative investigation of retrial in the laws of iran and egypt

proceedings of retrial in criminal and civil cases are different, it means that in criminal matters only the convicted person, the prosecutor executing the sentence and the attorney general of the country have the right to request the retrial proceedings in civil matters according to articles 426 to 441 of the iranian civil procedure law; first of all, the reasons for requesting re-trail are the reasons listed in article 426. secondly, according to article 441, no one except the plantiffe and their successor can request a retrial. thirdly, the request is limited by the deadline. fourthly, unlike in criminal matters where the request is submitted to the court and the district court prescribes a retrial, in legal matters the retrial petition is submitted to the court that issued the final judgment and the court that issues an acceptance order and retail the proceedings. the legislator of egypt has also recognized the retrial of proceedings in criminal matters in articles 441 to 457 of the egyptian criminal procedure law and considers the purpose of the retrial of proceedings in criminal matters to prevent the judge or the court from causing losses to the accused due to a mistake in issuing a sentence. therefore, the request for retrial by the public prosecutor's office is requested by the convicted person and in the case of the death of the convicted person by the wife or one of the relatives of the deceased, the retrial in civil matters is considered by the egyptian legislator from articles 241 to 247 of the civil procedure law, which is often with the prescribed directions