بازتاب آموزه‌های اخلاقِ اجتماعیِ قرآنی در شعر وحشی بافقی

اخلاق همواره در زندگی بشر مهم و موثر بوده است. هر دو حوزۀ اخلاق فردی و اجتماعی برای نیل انسان به سعادت و صلاح ضروری است. خداوند متعال در قرآن مجید بارها آموزه‌های اخلاقی و نقش آنها در زندگی را به انسان یادآور شده است. نظر به اهمیت مضامین و دیدگاه‌های اخلاقی و تاکید قرآن بر آموزه‌های تعلیمی و تربیتی، اندیشمندان، ادیبان و هنرمندان مسلمان در آثار خویش، به مضامین و دیدگاه‌های مختلف اخلاقی پرداخته‌اند. در طول تاریخ شعر فارسی نیز همواره شاعران به مفاهیم اخلاقی (فردی و اجتماعی) توجه کرده‌اند. این مقاله با هدف بررسی مضامین اخلاقِ اجتماعیِ قرآنی در شعر وحشی بافقی نوشته شده است. این پژوهش از نظر رویکرد کیفی، و از نظر ماهیت در زمرۀ پژوهش‌های تحلیل محتوا است. داده‌های این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا و با انجام سه نوع کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) احصا گردید. بر اساس یافته‌های تحقیق حاضر، آموزه‌های اخلاقی اجتماعی قرآنی در شعر وحشی بافقی به شکلی برجسته و تاثیرگذار جلوه‌گر شده است. در اشعار وحشی بافقی، تاکید بر احسان، صبر، عدالت، وفای به عهد، هم‌نشینی با نیکان، قناعت، مذمت ریا، ترک تعلق، آزادگی، خاموشی و رازداری، تواضع، پرهیز از حسد، تامل و عبرت‌گیری و پرهیز از تکبر به عنوان اصول اساسی اخلاق اجتماعی قرآنی مشهود است.

reflecting the teachings of quranic social ethics in vahshi bafghi’s poetry

morality has always been important and effective in human life. both areas of individual and social ethics are necessary for a person to achieve happiness and goodness. in the holy qur’an, god has repeatedly reminded people of moral teachings and their role in life. considering the importance of moral themes and viewpoints and the qur’an’s emphasis on educational teachings, muslim thinkers, writers and artists have addressed various moral themes and viewpoints in their works. throughout the history of persian poetry, poets have always paid attention to moral concepts (individual and social). this article is written with the aim of investigating the themes of quranic social ethics in bafghi’s poem. this research is in the category of content analysis research in terms of qualitative approach and in terms of nature. the data of this article was collected using the content analysis method and three types of coding (open, central and selective). based on the findings of the present research, the teachings of quranic social ethics have been prominently and impressively manifested in vahshi bafghi’s poetry. in vahshi bafghi’s poems, the emphasis is on benevolence, patience, justice, keeping promises, companionship with good people, contentment, condemning hypocrisy, giving up belonging, freedom, silence and secrecy, humility, avoiding envy, reflection and learning lessons, and avoiding arrogance as the basic principles of quranic social ethics are evident.