عاشورا در آئینه خلاصة الاقوال( ارزیابی گزارش‌های عاشورایی )

آثار رجالی به‌مثابه‌ی یکی از معتبرترین منابع شناسایی اصحاب اهل‌بیت‰، همواره جایگاه مهمی در مطالعات تاریخی و حدیثی داشته‌اند. علمای علم رجال با بهره‌گیری از اصول و مبانی خاص، به شناسایی و ارزیابی دقیق روایان و شخصیت‌های تاریخی می‌پردازند. یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده در این منابع، گزارش‌های مرتبط با واقعه‌ی عاشوراست. در این زمینه، کتاب «خلاصة الاقوال»، اثر ابومنصور حسن بن یوسف حلی (726ق)، به‌عنوان یکی از متون متاخر رجالی شیعه، دربردارنده‌ی مجموعه‌ای از اخبار عاشورایی است که تا کنون کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. ارزیابی این گزارش‌ها می‌تواند در فهم بهتر منابع عاشواریی و اعتبارسنجی آنها نقش موثری ایفا کند. پژوهش حاضر با روش «توصیفی تحلیلی» و بهره‌گیری از شیوه‌ی کتابخانه‌ای به بررسی میزان اعتبار گزارش‌های عاشورایی موجود در کتاب مزبور پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشانی می‌دهند که این کتاب دربردانده‌ی ده گزارش مرتبط با اشخاص حاضر در کربلاست که از این میان، هشت گزارش با منابع کهن مطابقت داشته و دو گزارش دیگر نیازمند نقد و بررسی دقیق‌تری هستند.

ashura in the mirror of khulāṣat al-aqwāl (an evaluation of ashura reports)

the works of rijāl (biographical evaluation) serve as one of the most reliable sources for identifying the companions of the ahl al-bayt (peace be upon them) and have always held an important place in historical and hadith studies. scholars of the science of rijāl utilize specific principles and foundations to accurately identify and evaluate narrators and historical figures. one of the significant topics addressed in these sources is the reports related to the event of ashura. in this regard, the book khulāṣat al-aqwāl, authored by abu mansur hasan ibn yusuf al-hilli (d. 726 ah), stands out as one of the later shia rijāl texts, containing a collection of ashura-related accounts that have so far received little attention from researchers. evaluation of these reports can play a significant role in better understanding of ashura sources and validating their credibility. this study employs a descriptive-analytical method and utilizes library research method to examine the credibility of the ashura-related reports found in the aforementioned book. the findings of the study indicate that this book contains ten reports related to the individuals present at karbala, of which eight reports align with ancient sources, while the other two require more thorough critique and examination.key words: khulāṣat al-aqwāl, rijāl texts, ashura reports, validation of narrations, allameh hilli.