نقد نظریه «پیامبر اقتدارگرا» ( نقد روایی و قرآنی)

عبدالکریم سروش در نظریهٔ خود با عنوان «محمد، پیامبر اقتدارگرا» بر این باور است که شخصیت پیامبر اکرمˆ روحیه‌ای اقتدارطلب داشتند و این ویژگی در دین، کتاب و پیروان ایشان نمایان شده است. او برای اثبات ادعای خود، به آیات قرآن، روایات و اقدامات مسلمانان پس از پیامبرˆ استناد کرده و آنها را تجلی شخصیت ایشان ‌دانسته است. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که آیا این ادعا با شواهد و مستندات اسلامی همخوانی دارد؟ همچنین بررسی می‌شود که آیا با استفاده از منابع معتبر اسلامی و تفاسیر قرآنی می‌توان این نظریه را تایید یا رد کرد؟ هدف این پژوهش نقد و بررسی دلایل و شواهد مطرح‌شده توسط سروش با استناد به منابع معتبر اسلامی است. روش تحقیق شامل اعتبارسنجی روایات، انطباق آنها با محکمات قرآن و استناد به تفاسیر معتبر قرآنی است. با فرض اینکه اقتدارگرایی مد نظر سروش معنای مثبت ندارد، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند: سروش منابع اسلامی را به‌صورت گزینشی مورد استفاده قرار داده است. نقش قدرت سیاسی، به‌ویژه بنی‌امیه و بنی‌عباس در شکل‌دهی علوم اسلامی به نفع حکومت‌شان کم‌رنگ شده است. اسلام به‌عنوان تاریخ مسلمانان معرفی شده است (خلط اسلام یک و اسلام سه). روش گردآوری داده‌ها در این پژوهش اسنادی است.

the critique of the theory of “authoritative prophet” (the traditional and quranic critique)

in his theory entitled “muhammad, the authoritative prophet”, abdul-karim soroush maintains that the prophet’s character was an authoritative one and this feature is evident in his religion, his book and his followers. to prove his claim, he has adduced the quranic verses, some traditions, and muslims’ actions after the prophet, considering them as manifestations of the prophet’s character. the main question of the present study is as follows: “is this claim consonant with the islamic evidence and documents?” besides, we investigate if we can support or reject that theory using the islamic authentic sources and the quranic exegeses.  this study aims at the review and investigation of the evidence and reasons posed by soroush as he adduced the islamic authentic sources. the research method includes validation of the traditions, comparing them with the quran’s definite verses, and adducing the quranic commentaries. assuming that the authoritativeness proposed by soroush has no positive meaning, the findings of the study show that he has used the islamic sources selectively. the role of the political power, especially that of the omawids and abbasids, in the formation of the islamic sciences in favor of their government, has been minimized. islam has been introduced as the muslims’ history (mixture of the islam 1 and islam 3). the method of data collection in this study is documentary.