ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و خودناتوان‌سازی تحصیلی با نقش واسطه‌ای سرمایه‌های روان‌شناختی

این پژوهش با هدف ارائه مدل علی ادراک از سبک مدیریت کلاس و خود ناتوان سازی تحصیلی با نقش واسطه ای سرمایه های روان شناختی درمیان دانش آموزان انجام گرفت. روش انجام پژوهش توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه ی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرستان آباده به تعداد 4100 نفر در سال تحصیلی 1402-1401 بود که 351 نفر از دانش آموزان به صورت طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسش نامه های سبک مدیریت کلاس (ولفگانک و گلیکمن، 1986)، خود ناتوان سازی تحصیلی(میجلی و همکاران، 2000) و سرمایه های روان شناختی(لوتانز و همکاران، 2007) بود. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مسیر با نرم افزار لیزرل ورژن8.52   استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که سبک مدیریت کلاس تعاملی و غیر مداخله گر اثر مستقیم و مثبت بر سرمایه های روان شناختی دارد و سبک مدیریت کلاس مداخله گر اثر مستقیم و منفی بر سرمایه های روان شناختی دارد. همچنین، افزایش سرمایه های روان شناختی مستقیما بر خود ناتوان سازی تحصیلی تاثیر منفی بر جای می گذارد. سبک مدیریت تعاملی و غیرمداخله گر بصورت غیرمستقیم و با واسطه گری سرمایه های روان شناختی موجب کاهش خودناتوان سازی می شود  و سبک مدیریت مداخله گر بصورت غیرمستقیم سبب افزایش خود ناتوان سازی می شود.نتایج پژوهش نشان داد از میان متغیرهای برونزا به ترتیب سبک مدیریت تعاملی (0.31-)، سبک مدیریت غیر مداخله گر(0.28-) و سبک مدیریت مداخله گر(0.23) بالاترین تا پایین ترین ضریب همبستگی را با خود ناتوان سازی تحصیلی دارا می باشند که همه ضرایب در سطح 0.01 معنی دار می باشند از میان متغیر های درونزا نیز به ترتیب خودکارآمدی(0.49-)، خوش بینی(0.42-)، تاب آوری(0.40-)و امیدواری(0.38-)، بالاترین تا پایین ترین ضریب همبستگی را با خود ناتوان سازی تحصیلی دارا هستند که تمامی این ضرایب منفی و از نظر آماری در سطح 0.01 معنی دار هستند. بالاترین ضریب همبستگی مربوط به رابطه بین خودکارآمدی و خودناتوان سازی تحصیلی(0.49-) و پایین ترین ضریب همبستگی در این ماتریس مربوط به رابطه بین سبک مداخله گر و سبک تعاملی(0.18-) است که هر دو از نظر آماری در سطح 0.01 معنی دار هستند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که بهبود ادراک دانش‌آموزان از سبک مدیریت کلاس از طریق به‌کارگیری رویکردهای تعاملی و غیرمداخله‌گرانه، همراه با تقویت سرمایه‌های روان‌شناختی، می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد موثر در کاهش خودناتوان‌سازی تحصیلی مورد استفاده قرار گیرد.

presenting a causal model of the perception of classroom management style and academic self-handicapping with the mediating role of psychological capital

this study aimed to present a causal model of the perception of classroom management style and academic self-handicapping, with the mediating role of psychological capital among students. the research method was descriptive-correlational. the statistical population included all secondary high school students in abadeh county, totaling 4100 individuals in the 2022-2023 academic year, from which 351 students were selected via stratified random sampling. the research instruments included the classroom management style questionnaire (wolfgang glickman, 1986), the academic self-handicapping scale (midgley et al., 2000), and the psychological capital questionnaire (luthans et al., 2007). path analysis was performed using lisrel version 8.52 to analyze the data. the results indicated that interactive and non-interventionist classroom management styles have a direct and positive effect on psychological capital, while an interventionist management style has a direct and negative effect on psychological capital. furthermore, an increase in psychological capital directly and negatively impacts academic self-handicapping. the interactive and non-interventionist management style indirectly reduces self-handicapping through the mediation of psychological capital, whereas the interventionist style indirectly leads to an increase in academic self-handicapping. the results indicated that among the exogenous variables, the interactive management style (-0.31), non-interventionist management style (-0.28), and interventionist management style (0.23) had the strongest to weakest correlation with academic self-handicapping, respectively. all coefficients were statistically significant at the 0.01 level. the results further indicated that among the endogenous variables, self-efficacy (-0.49), optimism (-0.42), resilience (-0.40), and hope (-0.38) demonstrated the strongest to weakest negative correlations with academic self-handicapping, respectively. all coefficients were negative and statistically significant at the 0.01 level.the strongest correlation was observed between self-efficacy and academic self-handicapping (-0.49), while the weakest correlation in the matrix was between the interventionist and interactive management styles (-0.18). both correlations were statistically significant at the 0.01 level. therefore, it can be concluded that improving students’ perception of classroom management through the implementation of interactive and non-interventionist approaches, coupled with the enhancement of psychological capital, can serve as an effective strategy for reducing academic self-handicapping.