شناسایی عوامل زمینه‌ای موثر بر قلدری دانش‌آموزان در مدرسه: رویکرد تحلیل آمیخته

این پژوهش با هدف شناسایی عوامل محیطی موثر بر قلدری دانش‌آموزان در مدرسه، و با رویکرد تحلیل آمیخته از نوع اکتشافی (کیفی-کمی) انجام شد. بخش کیفی با رویکرد نظریه‌ی زمینه‌ای و با روش سیستماتیک، انجام شد. جامعه شامل کلیه‌ی معلمان پایه‌ی ششم و عوامل اجرایی مدارس ابتدایی در سال تحصیلی 1403-1402 بود و حجم نمونه تا حد اشباع نظرات، 12 نفر، تعیین و با روش هدفمند (معلمان و عوامل اجرایی دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های مشاوره و روانشناسی، حداقل 15 سال سابقه خدمت)، انتخاب و داده‌های کیفی با کدگذاری سیستماتیک و نرم‌افزار maxqda2020 تحلیل شد. نتایج کیفی نشان داد 9 مقوله‌ی نبود آموزش‌های مناسب، نبود جو حمایتی و ارتباطی، ساختار قدرت غیررسمی، عدم برخورد تخصصی با قلدری، پرورش شخصیت قلدر و قربانی، تخریب شخصیتی فرد قلدر، عوامل انسانی، ویژگی‌های فیزیکی مدرسه، و ساختار و سازمان مدرسه، از عوامل محیطی موثر بر قلدری هستند. روش پژوهش در بخش کمی، توصیفی-همبستگی و جامعه شامل دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی شهر خوی در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 1117 نفر بود. حجم نمونه با جدول کرجسی-مورگان، 373 نفر تعیین و با استفاده از روش خوشه‌ای یک‌مرحله‌ای، انتخاب شد. گردآوری داده‌ها با پرسشنامه‌ی قلدری ایلی‌نویز و پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته‌ی عوامل محیطی موثر بر قلدری در میان دانش‌آموزان، انجام شد. تحلیل داده‌های توصیفی و تحلیل مسیر با نرم‌افزارهای spss26 و amos26 نشان داد عوامل تعیین شده به صورت مستقیم و غیرمستقیم، قادر به پیش‌بینی قلدری در مدرسه و تبیین 70.9 درصد واریانس آن هستند. بر اساس نتایج می‌توان گفت این مطالعه با شناسایی و معرفی عوامل زمینه‌ای موجود در مدرسه که با قلدری در ارتباط هستند، به دانش موجود درباره‌ی قلدری در مدارس، غنای بیشتری بخشیده و با کنترل عوامل شناسایی شده در این پژوهش همانند ایجاد جو حمایتی و توجه به ویژگی‌های فیزیکی مدرسه، میزان قلدری در بین دانش‌آموزان را کاهش داد.

identifying environmental factors affecting students' bullying in school: mixed analysis approach

this research was conducted with the aim of identifying the environmental factors affecting the bullying of students in school, and with the mixed analysis method of exploratory type (qualitative-quantitative). the qualitative part was carried out with a grounded theory approach and a systematic method. the population includes all sixth grade teachers and school executive officers in the academic year of 1402-1403 and the sample size was determined to the point of saturation of opinions, 12 people. and it was selected with a purposeful and judgmental method (and the qualitative data was analyzed by systematic coding and by maxqda2020 software. qualitative results showed 9 categories of lack of proper training, lack of support and communication atmosphere, informal power structure, lack of specialized dealing with bullying, character development of bully and victim, personality destruction of the bully, human factors, physical characteristics of the school, and the structure and organization of the school, are environmental factors affecting bullying. the research method in the quantitative part was descriptive-correlation and the population consisted of 1117 male students of the sixth grade of khoy city in the academic year of 1402-1403. the sample size was determined by the karjesi-morgan table, 373 people, and selected using the one-stage cluster method. data collection was done with the illinois bullying questionnaire and the questionnaire of environmental factors affecting bullying among students. analysis showed that the determined factors, directly and indirectly, are able to predict bullying in school and explain 70.9% of its variance. based on the results, it can be said that this study has added more richness to the existing knowledge about bullying in schools, and by controlling the factors identified in this study, such as creating a supportive atmosphere and paying attention to the physical characteristics of the school reduced the amount of bullying among students.