مرور نظام‌مند و تحلیل مداخلات مبتنی بر نظریه دلبستگی برای بهبود کیفیت رابطه معلم-دانش‌آموز: یافته‌های جهانی، چالش‌ها و توصیه‌هایی برای ایران

کیفیت رابطه معلم-دانش‌آموز تاثیرات قابل‌توجهی بر نتایج تحصیلی و غیرتحصیلی دانش‌آموزان دارد و نظریه دلبستگی، به عنوان چارچوبی کارآمد برای توسعه مداخلات اثربخش با هدف بهبود کیفیت این رابطه شناخته شده است. این پژوهش مروری با هدف بررسی نظام‌مند وضعیت فعلی مداخلات مبتنی بر نظریه دلبستگی برای بهبود کیفیت رابطه معلم–دانش‌آموز در سطح جهان و ایران، تحلیل و مقایسه محتوای این مداخلات، و ارائه توصیه‌هایی برای کاربرد در شرایط ایران انجام شد. با استفاده از رویکرد نظام‌مند پریزما، 24 پژوهش واجد شرایط انتخاب و محتوای 19 مداخله‌ی معرفی‌شده در آن‌ها بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که توسعه مداخلات در این زمینه با چالش‌های قابل‌توجهی همراه است. نتایج حاکی از آن بود که مداخلات متنوع موجود، عمدتاً در فرهنگ‌های فردگرای غربی توسعه یافته‌اند و تاکنون مداخله‌ای متناسب با نیازها و ویژگی‌های فرهنگی ایران طراحی نشده است. همچنین در سطح جهانی، کمبود مداخلات برای مقاطع بالاتر از ابتدایی و عدم توجه کافی به نیازهای تحولی دانش‌آموزان شناسایی شد. این نتایج بر ضرورت توسعه مداخلات مبتنی بر نظریه دلبستگی، متناسب با فرهنگ و نیازهای تحولی دانش‌آموزان در ایران تاکید دارد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند راهگشای سیاست‌گذاران آموزشی، پژوهشگران و معلمان در توسعه مداخلات اثربخش برای بهبود رابطه معلم-دانش‌آموز در کشور باشد.

systematic review and analysis of attachment-based interventions for enhancing teacher-student relationships: international findings, challenges, and recommendations for iran

the quality of teacher-student relationships significantly impacts students’ academic and non-academic outcomes. attachment theory has been recognized as a practical framework for developing interventions to enhance this relationship’s quality. this systematic review aimed to examine the current state of attachment-based interventions developed to improve the quality of teacher-student relationships globally and in iran, analyze and compare their content, and provide recommendations for their application in the iranian context. using the prisma systematic approach, 24 eligible studies were identified, and the content of 19 associated interventions was analyzed. the findings revealed substantial challenges in the development of such interventions. results indicated that most existing interventions have been developed in individualistic western cultures, with no interventions tailored to iran’s cultural and contextual needs. additionally, on a global scale, there is a lack of interventions targeting educational levels beyond elementary school and insufficient attention to the developmental needs of students. these findings highlight the necessity of developing attachment-based interventions tailored to the cultural context and developmental needs of students in iran. the outcomes of this study can inform educational policymakers, researchers, and teachers in designing effective interventions to enhance teacher-student relationships in iran.