ااثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر استرس ناشی از انتظارات تحصیلی و خودناتوان‌سازی دانش‌آموزان دختر

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر استرس ناشی از انتظارات تحصیلی و خودناتوان‌سازی دانش‌آموزان انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی بوده و در آن از طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه کنترل استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش را دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر چاراویماق در استان آذربایجان شرقی در سالتحصیلی1402-1401  به تعداد تقریبی 2000 نفر تشکیل داده اند. پس از اجرای مقیاس استرس ناشی از انتظارات تحصیلی (aesi) آنگ و هوان (2006) و خودناتوان‌سازی(shs) جونز (1979) از بین دانش‌آموزانی که استرس و خودناتوان سازی شدیدی داشتند،30 نفر انتخاب و با استفاده از گمارش تصادفی به دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) تقسیم شدند. اعضای گروه آزمایش، طی 8 جلسه 5/1 ساعته آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی که توسط کابات زین در سال 2002 طراحی شده را به ‌صورت گروهی دریافت کردند. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل کوواریانس و spss نسخه 24 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان داد آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی موحب کاهش استرس ناشی از انتظارات تحصیلی و خودناتوان‌سازی دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر چاراویماق شده است (سطح معنی داری 0/001). بر اساس یافته‏های پژوهش می‏توان کارگاههای آموزشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی را برای کاهش استرس ناشی از انتظارات تحصیلی و خودناتوان‌سازی دانش آموزان برگزار کرد. همچنین جلساتی با هدف آگاهی بخشی برای والدین و معلمان در جهت کاهش انتظارات تحصیلی از دانش آموزان، می توان ترتیب داد.

the effectiveness of mindfulness-based stress reduction training on academic expectations stress and self-handicapping in senior high school girls

the current research was conducted with the aim of studying the effectiveness of mindfulness-based stress reduction training on the academic expectations stress and self-handicapping of the students. this research is semi-experimental and pretest-posttest control group design is used. the population of the research is consisted of 2000 female students of the second period of high school in academic years 2022-2023 in charoymaq city which is located in east azarbaijan province. after implementing ang and huan`s (2006) academic expectations stress (aesi) and jones`s (1979) self-handicapping (shs) inventories, 30 students were selected from among the students who had severe stress and self-handicapping. then they were divided in two experimental (15 people) and control (15 people) groups by using random assignment. the members of the experimental group received mindfulness-based stress reduction training during 8 sessions for 90 minutes; which designed by kabat- zinn in 2002. the collected data were analyzed by spss (version 24) and the analysis of covariance (ancova). the obtained results showed that the mindfulness-based stress reduction training is effective (p<0.001) in reducing the academic expectations stress and self-handicapping of female students of the second period of high school in charoymaq city. so, according to the findings, mindfulness-based stress reduction workshops can be held to reduce the academic expectations stress and self-handicapping of the students. also, meetings can be arranged with aim of informing parents and teachers in order to reduce academic expectations from students.