شناسایی و رتبه بندی موانع عمده سرمایه گدازی خارجی در ایران با استفاده از تصمیم گیری چندمعیاره در محیط عدم قطعیت

بی ﺷﻚ ﻳﻜﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻛﻠﻴﺪی در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﺑﻮﻳﮋه در ﻛﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ،ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬاری ﺧﺎرﺟﻲ اﺳﺖ. هدف از پذیرش سرمایه خارجی، تامین منابع مالی و تسهیل انتقال تکنولوژی در راستای ارتقای سطح تولید و اشتغال و فراهم آوردن امکانات صادرات، عمران و تحقق برنامه های توسعه ای کشور می باشد. با وجود منابع غنی و بازار بکر و بزرگ، کشور ما با موانع متعددی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی مواجه است. مقاله حاضر به بررسی موانع عمده سرمایه‌گذاری خارجی در ایران می‌پردازد. با مطالعه کتابخانه ای و بررسی دقیق پیشینه پژوهش، موانع اصلی و فرعی موجود شناسایی و با بهره گیری از نظرات خبرگان معیارها تعیین و کلیه موانع در 6 دسته طبقه بندی گردید. سپس با استفاده از روش ahp فازی وزن نسبی معیارها مشخص شده و با بکارگیری روش تصمیم گیریtopsis فازی، موانع موجود رتبه بندی شدند. نتایج نشان می‌دهد که موانع سیاسی و اقتصادی در ایران اصلی ترین موانع جذب سرمایه گذاری خارجی بوده و در مقابل موانع اجتماعی- فرهنگی حائز کمترین درجه اهمیت گردید. در پایان بمنظور بررسی قابلیت اطمینان نتایج، تجزیه وتحلیل حساسیت انجام گرفت و پیشنهاداتی کاربردی مستخرج از پیشینه و نظرات خبرگان، جهت رفع هر یک از موانع سیاسی، اقتصادی، زیرساختی، قانونی- مقرراتی، اداری- مدیریتی و فرهنگی- اجتماعی و بهبود وضعیت سرمایه‌گذاری خارجی در ایران ارائه گردید.

identifying and ranking major obstacles to foreign investment in iran using multi-criteria decision-making models in uncertainty environment

one of key factors in the development of countries, especially in developing countries, is undoubtedly foreign investment. the goal of attracting foreign investment is to secure financial resources and facilitate technology transfer to enhance production levels, employment, and provide opportunities for exports, infrastructure development, and the realization of national development programs. despite its rich resources and vast untouched market, iran faces numerous obstacles in attracting foreign investment. this paper examines the major obstacles to foreign investment in iran. through a comprehensive literature review and detailed analysis of previous research, the main and sub- obstacles were identified, and classified into 6 categories based on expert opinions. next, using the fuzzy ahp method and experts' views, the relative weights of the decision criteria were determined and the existing obstacles were ranked using the fuzzy topsis decision-making method. the results showed that political and economic obstacles are the primary obstacles to attracting foreign investment in iran, while socio-cultural barriers were found to be the least significant. finally, sensitivity analysis was performed to assess the reliability of the results and some suggestions were proposed based on the findings to overcome existing obstacles and improve the foreign investment situation in iran.