تحلیل پویایی تورم با تفکیک عامل روند از نوسان: مقایسه نقش نقدینگی و نرخ ارز

در ایران شناسایی نحوه ارتباط علی تورم با سایر متغیرهای مرتبط با آن، به مدت چندین دهه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده و کماکان نیز محل مناقشه است. پژوهش‏های گسترده‏ای در این حوزه انجام گرفته که به دلایل متعدد، نتایج متفاوت و گاه متناقضی را ارائه کرده‌اند. هرچند نمی‌توان چنین اختلافاتی را به طور کامل از بین برد؛ اما می‌توان با توجه هرچه بیشتر به جزئیات آماری و تفکیک جنبه‌های مختلف تحلیل، این اختلافات را کاهش داد و به دلالت‌های سیاستی روشن‏تری دست یافت. در همین راستا، در این پژوهش تلاش شد روابط علی میان تورم با دو متغیر نقدینگی و نرخ ارز مورد بررسی قرار گیرد. بدین منظور از داده‏های فصلی 1369:1 تا 1401:4 استفاده و روابط علی میان متغیرها به دو صورت متقارن و نامتقارن آزمون شد. یافته‏های پژوهش حاکی از آن است که رشد نقدینگی علت روند تورم و نوسانات نرخ ارز علت نوسانات تورم است که البته صرفا از محل شوک‌های مثبت اتفاق می‏افتد. هم‌چنین شواهد استفاده از لنگر نرخ ارز برای مهار روند تورم کاذب بوده و این سیاست صرفا به کنترل -البته موقت- نوسانات معطوف است.

analyzing the dynamics of inflation by separating the trend factor from fluctuations: comparing the role of liquidity and exchange rate

in iran, the investigation of the causal link between inflation and other associated variables has held a significant place for several decades and remains a contentious issue. extensive research in this domain has yielded diverse and sometimes contradictory results due to various factors. while it is challenging to completely eliminate such discrepancies, a more detailed focus on statistical aspects and the differentiation of analytical dimensions can help reduce these discrepancies and lead to more precise policy recommendations. this study aims to examine the causal relationships between inflation and two key variables: liquidity and exchange rates. utilizing seasonal data from 1990:1 to 2022:4, the causal relationships between the variables were tested in both symmetric and asymmetric frameworks. the findings indicate that liquidity growth is the cause of the inflation trend, while exchange rate fluctuations are the cause of inflation volatility, which occurs solely due to positive shocks. additionally, evidence suggests that using exchange rate anchors to control inflation trends is misleading, and this policy is only temporarily focused on addressing volatility.