بازتوانی اجتماعی معتادان بهبودیافته در شهر تهران با تاکید بر نقش حمایت اجتماعی

زمینه و هدف: اگر بازتوانی اجتماعی برای کسانی‌که اعتیاد خود را ترک کرده‌اند انجام نشود، احتمال بازگشت آن‌ها به سمت مواد مخدر بسیار زیاد است. این مقاله به بررسی بازتوانی اجتماعی معتادان بهبودیافته و اثر حمایت اجتماعی بر آن در شهر تهران می‌پردازد. بدین‌منظور از نظریه حمایت اجتماعی امیل دورکیم و ساراسون به‌عنوان چارچوب نظری استفاده شد.روش پژوهش: این پژوهش پیمایشی بوده و جامعه آماری کلیه معتادان بهبودیافته شامل؛ زنان و مردان 14 ساله و بالاتر شهر تهران و حدود 12100 نفر هستند. شیوه نمونه‌گیری، تصادفی ساده است که از بین معتادان بهبود‌یافته و استفاده‌کننده از خدمات سازمان‌های مردم‌نهاد انتخاب شدند و حجم نمونه طبق فرمول کوکران 384 نفر می‌باشد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه پژوهش‌گرساخته است. روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، ضریب هم‌بستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس است. از اعتبار صوری جهت سنجش اعتبار استفاده شد و پایایی متغیر بازتوانی اجتماعی 0.871 و حمایت اجتماعی 0.812 بوده که در حد بسیار بالایی است و گویه‌های آن توانسته‌اند از هم‌سازی درونی لازم برخوردار باشند.یافته‌ها: نتایج آزمون نشان می‌دهد که میانگین بازتوانی اجتماعی و حمایت اجتماعی در بین افراد متوسط بوده و میانگین آن از عدد 5 به‌ترتیب برابر با 3.11 و 3.02 است. حدود 36.6 درصد میزان بازتوانی اجتماعی‌شان را در حد پایین می‌دانند. حدود 1/ 26 درصد در حد متوسط و حدود 37.3 درصد نیز میزان بازتوانی اجتماعی‌شان را در حد بالا می‌دانند. بین میزان حمایت اجتماعی با بازتوانی اجتماعی معتادان بهبود‌یافته رابطه معنادار مثبت و مستقیم وجود دارد. حمایت ابزاری با ضریب 0.532 و مولفه حمایت اطلاعاتی با ضریب 0.451 به‌ترتیب بیش‌ترین و کم‌ترین هم‌بستگی را با بازتوانی اجتماعی معتادان بهبود‌یافته داشته‌اند. حمایت اجتماعی و ابعاد آن حدود 33.4 درصد از واریانس و تغییرات بازتوانی اجتماعی معتادان بهبود یافته را تبیین و پیش‌بینی می‌کنند.نتیجه‌گیری: نتیجه این که جهت تقویت، ترویج و افزایش در میزان بازتوانی اجتماعی معتادان بهبود یافته بایستی به حمایت اجتماعی از معتادان و ابعاد حمایت اجتماعی خصوصاً حمایت عاطفی توجه کرد. 

social rehabilitation of recovered addicts intehran with an emphasis on the role of social support

background and purpose: in case social rehabilitation is not provided for those who have quit addiction, most probably, they might resume taking drugs. the present article examines the social rehabilitation of recovered addicts, and the impact of social support on it in tehran. for this purpose, the social support theory of emile durkheim and sarason was used as the theoretical framework. method: this is a survey study, and the statistical population is all recovered addicts, including women and men aged 14 and over in tehran, approximately 12,100 people. the sampling method is simple random sampling, selected from among recovered addicts using the services of non-governmental organizations (ngos), and the sample size according to the cochran formula is 384 persons. the data collection tool is a researcher-made questionnaire. the data analysis method is pearson correlation coefficient and regression analysis using spss. face validity was used to assess validity, and the reliability of the social rehabilitation variable was 0.871 and that of social support was 0.812, which is very high, and its items have been able to achieve the required internal consistency.findings: the results of the test indicate that the mean of social rehabilitation and social support among individuals was moderate, and their mean (maximum 5) was 3.11 and 3.02, respectively. about 36.6% consider their level of social rehabilitation to be low. about 26.1% consider it to be at a moderate level, and about 37.3% consider their social rehabilitation level high. there is a significant positive and direct relationship between the level of social support and the social rehabilitation of recovered addicts. instrumental support with a coefficient of 0.532 and informational support with a coefficient of 0.451 had respectively the highest and lowest correlation with the social rehabilitation of recovered addicts. social support and its dimensions explain and forecast about 33.4% of the variance and changes in the social rehabilitation of recovered addicts.conclusion: the conclusion is that to strengthen, promote, and enhance the level of social rehabilitation of recovered addicts, attention should be paid to social support for addicts and the dimensions of social support, especially emotional support.