تحلیل وضعیت قراردادهای سفیدامضا در حقوق بانکی ایران: با نگاهی به آرای قضایی

از معضلات حقوق ایران شیوع قراردادهای سفیدامضاست؛ بدین نحو که‌ گاه بانک‌ها قراردادها را به ‌صورت سفیدامضا به مشتری تحویل می‌دهند و به دلیل سکوت قوانین وضعیت حقوقی آن محل اختلاف است. بعضی از قضات این قراردادها را باطل و بعضی صحیح می‌دانند و دسته‌ سوم قائل به تکمیل قرارداد بر اساس قوانین پولی و بانکی و مصوبات شورای پول و بطلان نسبی نسبت به مبالغ فراقانونی هستند. با عنایت به اینکه در حقوق ما به این دسته از قراردادها پرداخته نشده، این نوشتار سعی در رفع خلا موجود دارد و کوشیده تا بدین سوال پاسخ دهد که کدام دیدگاه کارآمد است؟ فرضیه و مهم‌ترین دستاورد این پژوهش آن است که از میان سه رویکرد متشتت قضایی در خصوص قراردادهای متنازع‌فیه نظریه‌ بطلان کامل قرارداد می‌تواند از حیث اثر پیشگیرانه مناسب و از حیث اصول تحلیل اقتصادی حقوق کارآمد باشد. این رویکرد بانک‌ها را از تنظیم قراردادهای سفیدامضا منع و از بروز اختلافات و دعاوی در این زمینه پیشگیری می‌کند. مقاله‌ حاضر با روش کیفی با ابزار کتابخانه‌ای و با رویکرد تحلیل حقوقی‌ اقتصادی تهیه شده است.

analysis of the status of blank signature contracts in iranian bank law: a look at judicial rulings

a prevalent issue in iranian law is the prevalence of blank-signature contracts. banks sometimes provide customers with blank-signature contracts, and due to the silence of the law, their legal status is disputed. some judges consider these contracts null and void, while others consider them valid. a third group believes that the contract should be completed based on monetary and bank laws and the council of money and credit resolutions, with partial nullity for illegal amounts. since our law does not address this type of contract, this article attempts to fill this gap and answer the question of which legal approach is most effective. the hypothesis of this research is that the theory of complete nullity of the contract can be appropriate in terms of its preventive effect. this article uses a qualitative approach with library tools and a legal-economic analysis approach, divided into two sections. the most important achievement of this research is that among the three judicial approaches regarding the disputed contracts, the theory of complete nullity of the contract can be considered appropriate in terms of its preventive effect and efficient in terms of the principles of economic analysis of law. this approach prohibits banks from arranging blank-signature contracts and will prevent disputes and lawsuits in this field.