تحلیل ساختار و الگوی نمایشی در «هفت لشکر» (طومار جامع نقالان)
|
|
|
|
|
نویسنده
|
نیکخو عاطفه ,جلالی پندری یدالله
|
منبع
|
پژوهش زبان و ادبيات فارسي - 1396 - شماره : 44 - صفحه:33 -54
|
چکیده
|
هفت لشکر از جمله نمونه های «طومار جامع نقالان» در عهد قاجار است که به وسیله نقالی گمنام در سال 1292 هجری قمری کتابت شده است. هفت لشکر در اصل نام یکی از نبرد روایت های مشهور نقالی است که از روی شهرت و رواج بر یکی از طومارهای جامع نقالان نیز اطلاق شده است. جنبه روایی متن، عامل پیوستگی و ارتباط ادبیات و نمایش است. روایت داستان با حرکات نمایشی و قرار گرفتن راوی به جای اشخاص مختلف و تقلید حالات و حرکات آنان، روایت داستانی را به سمت روایت نمایشی هدایت میکند که به آن «داستانگویی نمایشی» گفته میشود. در این میان، گرچه نقال، در روایت خود به الگوپذیری از نقل های کهن نظر داشته است، امّا دخل و تصرف های ذهنی ساختاری او، زمینه جهت دهی نمایشی متن را فراهم ساخته است. بنابراین ظرفیت های نمایشی طومارها، ما را بر آن داشت تا در این مقاله به بررسی ساختار نماشی طومارجامع بپردازیم. براین اساس، در ابتدا با تعریف ساختار نمایش دراماتیک و بیان تفاوت میان این ساختار و ساختمان روایی طومار مورد نظر، درصدد تبیین الگوی ویژهای برآمدیم. نتایج حاصل از این پژوهش در نهایت ما را با کاربرد الگوی ساختاری بارت به شکل روایت و حوادث تودرتو به عنوان «اپیزود»، ساختمان نمایش رویدادگرای «روایت در روایت» و متفاوت با درام اوجگاهی در طومار جامع نقالان رهنمون ساخته است که به شکل جدول و نمودار نمایشی روایی نشان داده شده است. این الگوی نمایشی، ساختمایه نمایشی خود را در قالب افزایش کنش و بر هم افزود نقشویژه ها بر روایت اصلی در قالب نمایش رویدادگرا آشکار ساخته است. همچنین بهره گیری از رویدادهای همگرا و گسترش نمایش در عمق و توجه مخاطب به چگونگی حوادث در طول درام به جای تمرکز بر پایان آن، از جمله ویژگیهای تعلیقی برآمده از این نوع ساختمان نمایشی است.
|
کلیدواژه
|
ادبیات نمایشی، نقالی، طومار جامع نقالان، هفت لشکر، ساختار نمایش رویدادگرا
|
آدرس
|
دانشگاه هرمزگان, ایران, دانشگاه یزد, گروه زبا و ادبیات فارسی, ایران
|
پست الکترونیکی
|
jalaliy@yazd.ac.ir
|
|
|
|
|