>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی تطبیقی افعال مسیرنمای زبان‌های فارسی میانه و نو  
   
نویسنده شاه‌حسینی فائقه ,روشن بلقیس ,صبوری نرجس بانو ,نجفیان آرزو
منبع پژوهش زبان و ادبيات فارسي - 1395 - شماره : 42 - صفحه:167 -193
چکیده    رده‌شناسی شناختی بر اصول مفهومی، تجربه و ادراک متمرکز است و می‌خواهد جهانی‌ها و تفاوت‌های موجود در بازنمایی مقوله‌ها، تجربه‌ها و موارد دیگر را در زبان‌های دنیا بررسی کند. یکی از اصول بنیادین زبان‌شناسی شناختی و به تبع آن رده‌شناسی شناختی، مردود دانستن تمایز میان زبان شناسی درزمانی و هم‌زمانی است. در حقیقت، بی توجهی به تغییراتی که در طول زمان در زبان صورت پذیرفته است، به نادیده گرفتن شواهدی می‌انجامد که به صورت تاریخی بر درک کاربردهای امروزی یک زبان اثر گذاشته‌اند. بر همین مبنا، هدف پژوهش حاضر بررسی اَشکال بیان رویدادهای حرکتی فعل در زبان فارسی میانه (با تاکید بر آثار فارسی میانه زردشتی) و مقایسه آن با زبان فارسی نو برای پاسخ به این پرسش است که در طول زمان و در ادوار مختلف زبان فارسی، بازنمایی رویداد حرکتی فعل دستخوش چه تغییراتی بوده است. چارچوب نظری پژوهش حاضر، رده‌شناسی شناختی تالمی (2000) است که بر مبنای آن، زبان‌ها بسته به آنکه شیوه و مسیر حرکت را در ستاک فعل یا تابع‎های آن رمزگذاری ‎کنند، به دو رده فعل‌‌محور و تابع‎محور تقسیم می‌شود. یکی از اجزای اصلی رویداد، حرکت مسیر است. بازنمود این رویداد و اجزای آن در زبان‌های مختلف به روش‌های متنوعی انجام می‌گیرد. هر زبان با استفاده از امکانات و گرایش هایی که دارد، این اجزا را به شیوه‌ای خاص نشان می‌دهد. بدین ترتیب فعل‌های حرکتی انواع مختلفی از اطلاعات مسیر حرکت را بازنمایی می‌کنند. در این مقاله، افعال حرکتی زبان فارسی میانه و نو از همین دیدگاه بررسی و بر اساس سازوکار شناختی مقایسه‌ شده است. بررسی ها نشان داد که فعل در زبان فارسی میانه برای بازنمایی اطلاعات مسیر از امکان فعل‌محوری بهره می‌گرفته، در حالی که زبان فارسی نو این امکان را گسترش داده است و علاوه بر فعل محوری، از امکان تابع‌محوری نیز استفاده می‌کند. می‌توان این نتیجه را اینگونه تفسیر کرد که با بسط گسترۀ شناختی سخن‌گویان زبان در طول زمان، زبان از امکانات بیشتری برای بیان مفاهیم استفاده می‌کند.
کلیدواژه رده‌شناسی شناختی، فعل‌محور، تابع محور، فارسی میانه، فارسی نو
آدرس دانشگاه پیام نور, ایران, دانشگاه پیام نور, گروه زبان‌شناسی و زبان‌های خارجی, ایران, دانشگاه پیام نور, گروه زبان‌شناسی, ایران, دانشگاه پیام نور, گروه زبان‌شناسی, ایران
پست الکترونیکی a.najafian@pnu.ac.ir
 
     
   
Authors
  
 
 

Copyright 2023
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved