رابطه خودکارآمدی تحصیلی، عزت‌ نفس و حمایت اجتماعی خانواده با تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان تیزهوش

هدف: هدف از پژوهش حاضر، شناسایی رابطه‌ خودکار‌آمدی تحصیلی، عزت‌نفس و حمایت اجتماعی خانواده با تاب‌آوری تحصیلی در دانش‌آموزان تیزهوش بود. روش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی از نوع همبستگی انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمام دانش‌آموزان تیزهوش دختر دوره دوم متوسطه (پایه دهم و یازدهم) شهر تهران در سال تحصیلی (1402-1401) بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری در‌دسترس 181 نفر به‌عنوان اعضای نمونه انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان در این پژوهش به مقیاس خودکارآمدی تحصیلی (جینکز و مورگان، 1999)، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک‌شده خانواده (پروسیدانو و هلر، 1983)، سیاهه تاب‌آوری تحصیلی (ساموئلز، 2004) و مقیاس عزت‌نفس (روزنبرگ، 1965) پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری ضریب  همبستگی پیرسون و رگرسیون در نرم‌افزار 24spss تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد خودکارآمدی تحصیلی، عزت‌نفس و حمایت اجتماعی خانواده رابطه‌ مثبت و معنی‌داری با تاب‌آوری تحصیلی دارند. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد 58 درصد از واریانس تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش بر‌اساس متغیرهای خودکارآمدی تحصیلی، عزت‌نفس و حمایت اجتماعی خانواده قابل پیش‌بینی است که از این میان عزت‌نفس با واریانس 38/0، بیشترین سهم را در پیش‌بینی متغیر تاب‌آوری تحصیلی دارد. بر‌این‌اساس، خودکارآمدی تحصیلی، عزت‌نفس و حمایت اجتماعی خانواده در قالب یک الگوی پیش‌بین، تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش را پیش‌بینی می‌کنند. نتیجه‌گیری: با توجه به این یافته، لازم است در ایجاد و تقویت تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش مجموعه‌ای از عوامل درون‌فردی (خودکارآمدی تحصیلی و عزت‌نفس) را در کنار عوامل برون‌فردی (حمایت اجتماعی خانواده) در نظر داشت و با فراهم‌ساختن بستری برای پرورش و ایجاد این عوامل و پاسخ به نیازهای روانی یادگیرندگان، تاب‌آوری آنها را در فرایند تحصیل افزایش داد.

the relationship between academic self-efficacy, self-esteem, family social support with academic resilience among gifted students

objective: the present research aimed to identify the relationship between academic self-efficacy, self-esteem, family social support and academic resilience in gifted students. methods: the research method was descriptive-correlation. the research population included all gifted female students in the second year of high school (10th and 11th grades) in tehran in the academic year) 2022-2023(. overall, 181 people were selected as sample members using available sampling method. the participants responded to the student efficacy scale (mjses) (jinks & morgan, 1999), the perceived social support-family scale (procidano & heller, 1983), the academic resilience inventory (samuels, 2004) and the self-esteem scale (rosenberg, 1965). data were analyzed using pearson’s correlation coefficient and regression statistical tests in spss24 software. results: the findings showed that academic self-efficacy, self-esteem and social support of the family have a positive and significant relationship with academic resilience. also the regression analysis results revealed that almost 58% of the variance of academic resilience of gifted students was accounted for by the variables of academic self-efficacy, self-esteem and social support of the family. it is predicted that among these, self-esteem with a variance of 0.38 has the largest contribution in predicting the variable of academic resilience. conclusion: it can be concluded that academic self-efficacy, self-esteem and family social support predict the academic resilience of gifted students in the form of a predictive model. accordingly, it is necessary to pay attention to a set of intrapersonal factors (academic self-efficacy and self-esteem) along with extra personal factors (family social support) in creating academic resilience of gifted students. finally, their resilience in the learning process can be increased by providing a platform for nurturing and creating these factors and responding to the psychological needs of learners.