اثربخشی آموزش بسته سواد روان‌شناختی رسانه و فضای مجازی بر انعطاف‌پذیری شناختی - هیجانی نوجوانان

مقدمه: پژوهش مورد نظر به بررسی اثربخشی آموزش سواد روان‌شناختی رسانه بر انعطاف‌پذیری شناختی - هیجانی نوجوانان پرداخته است.روش: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی و در قالب طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون دوگروهی بود. جامعه‌ آماری پژوهش، دانش‌آموزان دوره‌ متوسطه شهر بیرجند در سال تحصیلی 1402-1403 بودند که تعداد60نفر (30دختر و30پسر) با نمونه‌گیری تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه30 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش (15دختر و 15 پسر) 8 هفته، هر هفته یک جلسه90 دقیقه‌ای، با استفاده از بسته‌ آموزشی  سواد روان‌شناختی رسانه و فضای مجازی (محقق ساخته) جداگانه آموزش دیدند.ابزار پژوهش شامل: پرسش‌نامه‌های سواد روان‌شناختی رسانه و فضای مجازی (محقق ساخته)، نسخه‌ ایرانی انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال و جیلون (2010م) معرفی توسط کهندانی و ابوالمعالی الحسینی (1393) و تنظیم‌شناختی هیجان (گارنفسکی و کرایج، 2006م، معرفی توسط بشارت، 1395) بود. برای تحلیل داده‌ها از  نرم‌افزار تحلیل آماری (spss-23) استفاده شد.نتایج: آموزش سواد روان‌شناختی رسانه و فضای مجازی بر انعطاف‌پذیری شناختی و تنظیم هیجانی دانش‌آموزان تاثیر معناداری دارد (0.01>p).بحث و نتیجه‌‏گیری: با توجه به اینکه سواد روان‌شناختی رسانه و فضای مجازی بر ارتقای انعطاف‌پذیری شناختی و تنظیم هیجانی نوجوانان تاثیرگذار است، این پژوهش به طور خاص استفاده از بسته آموزشی سواد روان‌شناختی رسانه را به عنوان روشی کارآمد در ارتقای شاخص‌های روانی - اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های رسانه و فضای مجازی پیشنهاد می‌دهد.

effectiveness of media and virtual space psychological literacy training on cognitive-emotional flexibility of adolescents

introduction: the aim of the research was to evaluate the effectiveness of media psychological literacy training on the cognitive-emotional flexibility of adolescents.method: the current research employed a semi-experimental design utilizing a two-group pre-test-post-test framework. the statistical population consisted of middle school students in birjand during the academic year 2023-2024. a total of 60 students (30 girls and 30 boys) were randomly assigned to two groups: an experimental group and a control group, with 30 participants in each group. the experimental group, comprising 15 girls and 15 boys, received training over a period of 8 weeks, with one 90-minute session each week. this training utilized an educational package on psychological literacy in media and virtual spaces, developed by the researcher. the research instruments included questionnaires assessing psychological literacy in media and virtual spaces (created by the researcher), the iranian version of cognitive flexibility by dennis, vanderwal, and jillon (2010), as introduced by kokhandani and abolmaali al-hosseini (2013), and the cognitive regulation of emotion scale (garnefski and karaij, 2006, as introduced by basharat, 2015). data analysis was conducted using spss version 23.results: teaching psychological literacy in media and virtual spaces significantly impacts students’ cognitive flexibility and emotional regulation (p < 0.01).discussion and conclusion: considering the role of psychological literacy in media and virtual spaces in enhancing cognitive flexibility and emotional regulation among teenagers, we propose the strategy of teaching media literacy through this educational package as an effective method for improving psychosocial indicators and preventing harm from media and virtual environments.