تحلیل روش شناختی پاسخ به انکار وحی در تفسیر تسنیم

مسئله تحقیق حاضر، چالش انکار وحی در سپهر کلام معاصر است؛ چالشی بنیادین که با نفی امکان ارتباط تشریعی میان خالق و مخلوق، بستر خاستگاه بسیاری از شبهات اعتقادی و تفسیری را فراهم آورده است. این نگرش که وحی را امری صرفاً درونی یا تجربه‌ای بشری می‌پندارد، در تعارض آشکار با مبانی وحیانی اسلام قرار دارد. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی است و با تمرکز بر تفسیر گرانسنگ «تسنیم» اثر آیت اله جوادی آملی، تلاش می‌شود تا سازوکارهای عقلانی و استدلالی ایشان در مواجهه با دیدگاه‌های منکران وحی واکاوی گردد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که ایشان با بهره‌گیری از منظومه‌ای از ادله عقلی و نقلی و شیوه‌هایی چون تبیین مفهومی، استدلال حلّی و نقضی، تمثیل‌پردازی، استفاده از شان نزول آیات و روش اخلاقی توانسته است ساختاری منسجم برای پاسخگویی به این شبهات ارائه دهد. این مطالعه، نشان دهنده ظرفیت «تفسیر تسنیم» در ارائه پاسخ‌های کلامی و عقل‌مدارانه به چالش‌های نوپدید در حوزه وحی است و می‌تواند افقی برای توسعه «تفسیر موضوعی کاربردی» با رویکرد شبهه‌پژوهی بگشاید.

methods of responding to doubts in tasnim interpretation; a case study of revelation deniers

this study explores the fundamental challenge of revelation denial in contemporary islamic discourse—a view that dismisses the possibility of legislative communication between god and man, and instead sees revelation as a mere human experience. such a stance clearly conflicts with islamic doctrinal foundations.adopting a descriptive-analytical method, the research focuses on tafsir al-tasnīm by ayatollah javadi amoli, aiming to uncover his rational strategies in confronting revelation-denying perspectives.findings reveal that by employing a system of rational and scriptural arguments—including conceptual clarification, affirmative and negative reasoning, analogical examples, contextual analysis (sha'n al-nuzūl), and ethical reasoning—he constructs a cohesive framework to counter these doubts. this underscores tasnīm's capacity to offer robust theological responses to modern challenges and paves the way for advancing practical thematic exegesis with a focus on contemporary skepticism.