همگرایی و واگرایی‌ مبانیِ انسان ‌شناختی جریان اموی با رویکرد اسلام حقیقی

براساس مبانی انسان ‌شناسی اسلامی، انسانِ کامل و خلیفه الله، از جایگاه ویژه‌ای در نظام هستی برخوردار است، اما سایر مکاتب فکری، بدلیل عدم پیوند با عالم فرامادی و محدودیت‌های بینشی که گریبان گیر آنهاست، با نقص‌ها و محدودیت‌هایی در این زمینه روبه‌رو هستند. بنابراین تفاوت‌های عمده‌ای در زمینه مبانی انسان‌شناسیِ اسلام حقیقی با سایر مکاتب وجود دارد. مساله و هدف این پژوهش، تبیین مبانی انسان‌شناختی جریان اموی – به عنوان جریان اسلام غیر حقیقی- و به دنبال آن مشخص کردن نقاط همگرایی و واگرایی آن با مبانی با اسلام حقیقی و میزان تمایز و انحراف آنهاست. از اینرو با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای و مبتنی بر روش تحقیق توصیفی – تحلیلی، ابتدا مبانی و پیش‌فرض‌های انسان‌شناختی امویان همچون؛ جبرگرایی، نفی کرامت انسانی، عقل‌گریزی، نفی اصل تساوی، حیات پس از مرگ و ... پردازش و سپس به مقایسه و ارزیابی موارد مذکور با نگاه اسلام به انسان پرداخته شده است. از بررسی و تحلیل مبانی مذکور این یافته‌ها حاصل گردید که مبانی انسان‌شناختی ماخوذه در جریان اموی، تمایزات بنیادین با مبانی انسان‌شناختی اسلام حقیقی دارد. بنابراین دستاورد مقاله پیش رو، با استناد به شواهد و داده‌های تاریخی، حکایت از استحاله عمیق، در باورهای و مبانی انسان‌شناسی جریان اموی دارد. 

convergence and divergence of the anthropological foundations of the umayyad movement with the approach of true islam

according to the principles of islamic anthropology, the perfect human being and the vicegerent of allah has a special place in the system of existence, but other schools of thought, due to their lack of connection with the metaphysical world and the limitations of insight that beset them, face shortcomings and limitations in this regard. therefore, there are major differences in the anthropological foundations of true islam compared to other schools. the issue and goal of this research is to explain the anthropological foundations of the umayyad movement - as a false islamic movement - and then to identify its points of convergence and divergence with the foundations of true islam and the extent of their distinction and deviation. therefore, by using library data and based on the descriptive-analytical research method, first the anthropological foundations and assumptions of the umayyads such as determinism, denial of human dignity, irrationalism, denial of the principle of equality, life after death, etc. are processed and then the aforementioned issues are compared and evaluated with the islamic view of man. from the study and analysis of the aforementioned foundations, it was found that the anthropological foundations derived from the umayyad movement have fundamental differences from the anthropological foundations of true islam. therefore, the achievement of the present article, based on historical evidence and data, speaks of a deep transformation in the beliefs and foundations of umayyad anthropology.