سلسله مراتب نیازهای انسان در منابع اسلامی

مسئله شناخت نیازهای انسان و پاسخ صحیح به آنها در ابعاد مختلفِ جسمی، روحی، اجتماعی و مانند آن؛ از جمله مباحث مرتبط با انسان‌شناسی و کلامی است که شاید بتوان گفت که تمامی دستورهای دین اسلام، در راستای پاسخ به نیازهای انسان در همه ابعاد وجودی او صادر شده است. روش تحقیق در این پژوهش به صورت روش اسنادی و به صورت کیفی است که با شیوه‌های توصیفی و تحلیلی منابع اسلامی بررسی شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نیازهای انسان، همانند اصلِ وجود او، دارای مراتبی هستند که به چهار ساحت: روحِ نباتی، حیوانی، ناطقه و ایمانی او بر می‌گردد. هرکدام از ساحت‌های چهارگانه روح انسان، دارای نیازهای خاصی هستند که این مقاله، به معرفی و توضیح برخی ازمهم‌ترین آنها می‌پردازد. نیاز به رشد در روحِ نباتی؛ نیاز به لذت در روحِ حسیِ؛ نیاز به حکمت در روحِ ناطقه و نیاز به رضایت در روحِ ایمانی، ازجمله نیازهایی هستند که این پژوهش، به تبیین آنها بر مبنای تتبّع در آیات و روایات پرداخته است.  

the hierarchy of human needs in islamic sources

the issue of recognizing human needs and responding correctly to them in various dimensions, physical, spiritual, social, and so on, is among the topics related to anthropology and theology, which perhaps can be said that all the commands of the islamic religion have been issued in order to respond to them in all dimensions of his existence. the research method in this study is a documentary and qualitative method examined with descriptive and analytical methods of islamic sources. the findings of the research show that human needs, like the principle of his existence, have a hierarchy that goes back to four aspects: his vegetative, animal, rational, and faith-based soul. each of the four aspects of the human soul has specific needs of which some most important cases have been studied in this article. the need for growth in the vegetative soul; the need for pleasure in the sensual soul. the need for wisdom in the rational soul and the need for satisfaction in the believing soul are among those explained based on the verses and narrations.