عدالت اجتماعی و توزیع سرمایه‌های انسانی در نظام سلامت

سردبیر محترم، عدالت اجتماعی، عدالت از نظر توزیع ثروت، فرصت‌ها و امتیازات در یک جامعه است. سلامت یک حق همگانی هست که به طور مستقیم و غیرمستقیم، تحت تاثیر وضعیت عدالت اجتماعی و رویکرد بازتوزیع منابع قرار می‌گیرد. دولت‌ها موظف هستند که سلامت را با تولیت نظام سلامت برای همه افراد جامعه فراهم نمایند. هر مانعی در این مسیر باید پس از شناسایی از میان برداشته شود. در همین راستا، سیستم سلامت برای داشتن عملکرد مطلوب در حیطه‌های اجرایی، آموزشی و تحقیقاتی، نیازمند سرمایه‌های انسانی توانمند، شایسته و ماهر است.حیات هر سیستم مراقبت سلامت از خانه های بهداشت روستایی (خردترین سطح) تا راهبری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (کلان ترین سطح)، وابسته به حضور و فعالیت سرمایه های انسانی است. از دیدگاه سیاست گذاری، مدیریت و اقتصاد نظام سلامت، این سرمایه ها را می توان از دو جنبه آموزش و نحوه توزیع آن ها بررسی کرد. با این تامل که نیمی از جمعیت جهان در مناطق روستایی زندگی می کنند، اما فعالیت حدود 75 درصد از پزشکان و 62 درصد از پرستاران در مناطق شهری تمرکز یافته است. در مقاله حاضر، تمرکز اصلی بر رویجنبه دوم (توزیع سرمایه های انسانی) خواهد بود: سرمایه های انسانی پس از کسب آموزش های مورد نیاز در اختیار مراکز بهداشتی و درمانی قرار می گیرند تا اقدامات لازم بعدی برای تامین سلامت جامعه صورت گیرد؛ قدر مسلم توزیع آن ها باید عادلانه و مبتنی بر نیاز گروه های مختلف جمعیتی (خرید راهبردی خدمات) باشد. در حال حاضر چه در مقیاس جهانی و چه در سطح کشور ایران، این شرایط برقرار نیست.در ایران، سیاست گذاری ها در این زمینه نتوانسته اند موفقیت چشم گیری حاصل نمایند. برای مثال یکی از بسته های خدمتی گنجانده شده در مرحله اول از طرح تحول نظام سلامت ایران ماندگاری پزشکان در مناطق محروم بود که به نظر می رسد ریشه های اساسی این موضوع، یعنیتمایل اندک سرمایه های انسانی به فعالیت در مناطق محروم، را باید بیشتر در خارج از مرزهای نظام سلامت جستجو کرد.

social equity and distribution of human resources in health system

dear editor, health is a universal human right. this should be provided to all populations by governments and under the stewardship of health system. human resources should be distributed impartially throughout the country after receiving proper academic training. several factors outside the boundaries of the health system disrupt policy-making and system planning in this regard. this article briefly examines these factors from the perspective of social equity indicators and provides suggestions for future studies.