طراحی الگوی شناختی مولفه‌های نوآوری در محصولات غذایی سلامت محور: مطالعه موردی شیرینی و شکلات

مقدمه: با توجه به رشد بالای صنعت شیرینی و شکلات و نقش آن در سلامت، در صورت عدم توجه به نوآوری، سلامت، ایمنی و بهداشت مواد غذایی جامعه مورد تهدید جدی قرار خواهد گرفت. بنابراین پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی شناختی مولفه های نوآوری در محصولات شیرینی و شکلات انجام گرفت.مواد و روش کار: این مطالعه با ترکیب دو رویکرد سیستم‌های نرم و نگاشت شناختی فازی و در هفت مرحله در سال 1398 انجام گرفت. مراحل انجام پژوهش شامل کشف موقعیت مسئله ساز در چهار جناح فکری، درک موقعیت مسئله ساز و ارائه تصویر غنی شده از موقعیت، تحلیل کتوو و استخراج تعاریف ریشه‌ای از موقعیت مسئله ساز و عناصر کلیدی، شناسایی مولفه‌های موثر بر نوآوری و استخراج و  ارائه مدل مفهومی با استفاده از نگاشت شناختی و در نهایت مقایسه مدل مفهومی با دنیای واقعی و ارائه پیشنهادات و انجام اقدامات مرتبط بودند.یافته ها: مدل به دست آمده در این پژوهش، ابعاد و مفاهیم درگیر در نوآوری صنایع غذایی را نشان داده و ابزار مناسب جهت ارزیابی سیاست‌های مختلف به منظور حل مسئله پژوهش می‌باشد. یافته های حاصل از مطالعه نشان داد که این بنگاه‌ها نتوانسته‌اند سهم قابل توجهی در نوآوری محصول و نیز فرآیند در کل زنجیره ارزش و ایجاد ارزش افزوده در حوزه سلامت داشته باشند و از کمبودهای شدیدی در رنج هستند که مهمترین آن‌ها: عدم مهارت در کشف فرصت‌ها و خلق روش‌های جدید برای بهره‌برداری در کانون فرآیند نوآوری، عدم توانایی سازمان غذا و دارو و استاندارد در انجام روشی بهتر برای ایجاد انگیزه در تولید محصولات فراسودمند و سلامت محور و کنترل و نظارت مواد اولیه سالم و فرمولاسیون آن برای ایجاد مزیت رقابتی، عدم وجود همبستگی زیاد میان عملکرد بنگاه در بازار و توسعه محصولات با تعامل بیشتر با مشتریان از نظر طراحی، سفارشی سازی و کیفیت و ایمنی و بهداشت مواد غذایی می باشد. لذا بکارگیری مواد اولیه سلامت محور و ارگانیک، توجه به رژیم غذایی مناسب، تولید محصولات فراسودمند، استفاده از بسته بندیهای سلامت محور، فناوریهای جدید در جهت تولید محصولات سلامت محور، متخصصین تغذیه و سلامت در توسعه محصول جدید و حمایت دولت از تولیدکنندگان محصولات سلامت محور از مولفه‌های اصلی موفقیت نوآوری در صنعت غذایی هستند.نتیجه گیری: مدل ارائه شده نشان می دهد که ذینفعان در زنجیره ارزش حوزه شیرینی و شکلات ضمن کسب مهارت‌های لازم و توانمندسازی در حوزه سلامت می‌توانند با ایجاد و محوریت مراکز نوآوری سلامت فعالیت‌های خود را در یک زیست بوم نوآوری سلامت رشد و توسعه دهند. لذا در راستای اهداف این پژوهش، تاسیس مراکز نوآوری سلامت در حوزه شیرینی و شکلات جهت هم افزایی زنجیره ارزش با حمایت سازمان غذا و دارو ضروری به نظر می رسد.

cognitive mapping of innovation components of health-oriented food products: case study of sweet and chocolate industry

objectiv(s): considering the high growth of the candy and chocolate industry and its role in public's health, innovations need to focus on health, safety and food hygiene. therefore, the current research was conducted with the aim of presenting a cognitive model of innovation components in confectionery and chocolate products.methods: a study was conducted by combining two approaches of soft systems methodology and fuzzy cognitive mapping in seven stages. these included providing an enriched image, analysis of catwoe and root definitions, identifying the components affecting innovations and presenting a conceptual model using cognitive mapping. finally we compared the conceptual model with the real world.results: the findings of the study showed that sweet and chocolate companies have not been able to make a significant contribution to innovations of the products as well as the process in the entire value chain and creating added value of health, and they are suffering from severe deficiencies. the most important problems identified were: the lack of skill in discovering opportunities and creating new methods for exploitation in the center of the innovation process, the inability of the food and drug and standard organizations to motivate the production of beneficial and health-oriented products, and the control and supervision of healthy raw materials and its formulation to create a competitive advantage, the lack of high correlation between the companies performance in the market and development of products with greater interaction with customers in terms of design, customization, quality and food safety and hygiene. therefore, the use of health-oriented and organic raw materials, paying attention to proper diet, production of extra-profitable products, use of health-oriented packaging, new technologies for the production of health-oriented products, nutrition and health experts in the development of new products, and government support for the producers of health-oriented products are the main components of innovation success in the food industry.conclusion: the study finding suggest that stakeholders in the value chain of sweets and chocolates companies should grow and develop their activities in health innovations ecosystems.