تبیین و تحلیل ماهیت علم تجربی در جریان شکل‌گیری مدرنیته غربی و ارزیابی آن بر اساس ایده دانش اخلاق‌بنیان

زمینه: زندگی در جهان مدرن کاملاً متاثر از یافته‌های علوم تجربی است. این اثرپذیری انسان را وادار به آگاهی از ماهیت علم تجربی و بررسی نقادانه آن می‌کند. برای فهم ماهیت علم تجربی، باید زمینه‌ها و بستر شکل‌گیری آن را مورد بررسی قرار داد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، با بررسی روند شکل‌گیری و توسعه علم در دوران مدرنیته، نگاه غالب بر ادراک دوران مدرنیته از ماهیت علم تجربی را تبیین، و براساس ایده دانش اخلاق‌بنیان مورد ارزیابی قرار داده و سعی کرده ویژگی‌های ماهیت علم مبتنی بر ایده دانش اخلاق‌بنیان را استنتاج نماید.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد‌ در جریان شکل‌گیری علوم تجربی متاثر از تلقی‌ها از خدا، طبیعت، انسان و روش علمی، نگاه ویژه‌ای به ماهیت علم اتخاذ شد که به سلطه رویکردهای عینیت‌گرا و فایده‌گرا در علم انجامید. غلبه این رویکردها منجر به جدایی علم از ارزش و به حاشیه رفتن ایده فضیلت ذاتی علم شده و تبعاتی مانند مسلط شدن نگاه اقتصادی به علم، بحران‌های زیست-محیطی، اخلاقی، اجتماعی و ... را به‌دنبال داشته است. این پژوهش با نقد رویکرد شکل گرفته و با تاسی از ایده دانش اخلاق‌بنیان نشان می‌دهد، تمام حوزه‌های دانش و فعالیت‌های دانشی، از جمله حوزه علوم تجربی، و فعالیت‌های ناظر به علوم تجربی با ارزش‌ها عجین هستند و ماهیت ارزشی دارند، و در صورت مبنا قرار دادن ایده دانش اخلاق‌بنیان، علم از لحاظ ماهوی با فضائل و ارزش‌های اخلاقی عجین شده و فضیلت‌هایی مثل حقیقت‌جویی و مسئولیت اجتماعی، همه ویژگی‌های ذاتی و جدایی‌ناپذیر علم به حساب خواهند آمد.  

explanation and analysis of the nature of experimental science, as it has been formed during the western modernity, and its evaluation based on the idea of moral based knowledge

background: life in the modern world is completely influenced by the findings of experimental sciences. this effectiveness forces people to be aware of the nature of empirical science and its critical examination. in order to understand the nature of experimental science, it is necessary to examine the context of its formation. using the descriptive-analytical method, by examining the process of formation and development of science in the era of modernity, the present research explains the dominant view of the perception of the nature of experimental science in the era of modernity, and based on the idea of ​​moral-based knowledge, it has evaluated the characteristics of the nature of science-based infer the idea of ​​ moral-based knowledge.conclusion: the results of this research show that during the formation of experimental sciences, influenced by the perceptions of god, nature, man and the scientific method, a special view of the nature of science was adopted, which led to the dominance of objectivist and utilitarian approaches in science. the predominance of these approaches has led to the separation of science from value and the marginalization of the idea of ​​the inherent virtue of science, and has resulted in consequences such as the domination of the economic view of science, ecological, ethical, social crises, etc. this research is formed by criticizing the approach and based on the idea of moral-based knowledge. it shows that all fields of knowledge and scientific activities, including the field of experimental sciences, and activities related to experimental sciences are intertwined with values ​​and have a value nature, and are based on giving the idea of ​​moral-based knowledge, science is intrinsically mixed with virtues and moral values, and virtues such as truth-seeking and social responsibility will be considered all inherent and inseparable features of science.