تبیین نظری مفهوم منطقه استراتژیک پس از جنگ سرد

بهطور کلی شاخصیابی و مصداقشناسی مفهوم منطقه استراتژیک همواره یکی از دلمشغولیها و دغدغههای فکری اندیشمندان حوزه ژیوپلیتیک بوده است. آنها همواره کوشیدهاند با توجه به شرایط گوناگون، شاخصها و مصادیق مختلفی را برای این مفهوم مطرح نمایند و دولتمردان و سیاستمداران را برای دسترسی و تسلط بیشتر بر این مناطق ترغیب نمایند. بدیهی است این مفهوم نیز همانند دیگر مفاهیم مطرح در حوزه ژیوپلیتیک از ماهیت سیال و پویا برخودار بوده و در طی زمان در نتیجه تغییر نوع دیدگاه حکومتها نسبت به سرچشمهها و منابع تولید قدرت و رقابت دچار بازساخت و بازتعریف میگردد. در این راستا بهنظر میرسد که با پایان جنگ سرد و فروپاشی نظام دوقطبی شاخصهای مفهومی این موضوع با شاخصهای متناظر با آن در قبل از این دوره زمانی یکسان نباشد، که در سالیان اخیر کمتر به آن پرداخته شده است. همین عامل سبب تولید نوعی اغتشاش نظری در چگونگی بهکار بردن این مفهوم در متون گوناگون گردیده است. از اینرو در این مقاله کوشش گردیده که با رویکردی توصیفی – تحلیلی شاخصهای مفهومی این مفهوم در بازه زمانی بعد از جنگ سرد استخراج گردد. یافتههای تحقیق نمایانگر آن است که امروزه حوزه‌های جغرافیایی ظهور جریانات، شبکهها و فرایندهای بزرگ مقیاس و جهانی میتواند بهمثابه منطقه استراتژیک در نظر گرفته شود.