چین و خاورمیانه نوین: امکان و امتناع نظم نوین منطقه‌ای

اخیراً رفتارهای چین در منطقه خاورمیانه مسئله چگونگی براندازی نظم غربی-آمریکایی و زایش احتمالی یک نظم منطقه‌ای- چینی را در صدر گفت‌وگوها قرار داده است. این نوشتار با اتکا بر روش تحلیلی-اکتشافی و کاربست مدل مفهومی نظم‌های منطقه‌ای در پرتو نگرش‌های محیطی به این پرسش اساسی پاسخ می دهد که چه امکان‌ها و موانعی برای چین در شکل‌دادن به نظم منطقه‌ای نوین در خاورمیانه وجود دارد؟ ما استدلال می‌کنیم که محورهای امکان پکن جهت شکل‌دهی به نظم نوین منطقه‌ای در خاورمیانه به ترتیب و غالباً در سطوح ژئواکونومیک و ژئوکالچر قرار دارند و اهم محورهای امتناع نیز در سطح ژئوپلیتیک قابل تبیین‌اند. همچنین نشان می‌دهیم که نقطه قوت حضور چین در خاورمیانه در سطح ژئواکونومیک و ژئوکالچر متاثر از وجود ظرفیت‌های اقتصادی و فرهنگی نظیر ادغام اقتصاد خاورمیانه در اقتصاد چین و توسعه نفوذ فرهنگی در پرتو خود برندسازی است و پاشنه آشیل آن نیز در سطح ژئوپلیتیک متاثر عوامل داخلی و منطقه‌ای نظیر افراط در اصرار بر اصل عدم‌مداخله در امور داخلی کشورها و سندرم سواری مجانی در حاشیه معماری امنیتی غربی قرار گرفته است.

china and the new middle east; opportunities and challenges for the new regional order

china is one of the most important emerging actors that has pursued its interests in the middle east region since the late 1980s. despite lacking a colonial history in the region, this emerging power is influenced by the growing competition with the united states, the increasing need for hydrocarbon resources from oil-rich countries for security and continued economic growth, numerous consumer markets, and various economic, political, and security interests aimed at consolidating its influence in the middle east. these efforts have often involved adopting a unique middle east policy with diverse geopolitical, geoeconomic, and geocultural tools. such policies have achieved a high level of coherence and purpose during xi jinping’s leadership. this coherence largely results from the creative policies of the chinese government at the levels of geopolitics, geoeconomics, and geoculture to expand and protect its growing interests in the region. mediationist diplomacy at the geopolitical level, the strategy of integrating the middle east regional economy into the chinese economy at the geo-economic level, and self-branding at the geo-cultural level exemplify beijing’s creativity in advancing its middle east policy. however, some geopolitical challenges, such as a weak military and security presence, are impacted by the persistence of the western-american security architecture and various regional and internal factors, including significant restrictions on china’s ability to subvert the current order and establish a new regional order in the middle east. despite the strengths of china’s middle east policy in political, economic, and cultural aspects, a wide range of geopolitical, geoeconomic, and geocultural restrictions have affected these strengths. therefore, the authors agree that the axes of beijing’s potential to shape a new regional order in the middle east are primarily located at the geo-economic and geo-cultural levels, while the main axes of refusal can be explained at the geopolitical level. this article seeks to identify and explain the most important axes of china’s potential and refusal to change the regional order of the middle east.