تدوین استراتژی ژئوپلیتیک؛ الزامی در گذار به مرحله نوین پیشرفت

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای با پتانسیل‌های موثر بازیگری در عرصه‌های بین‌المللی، ضمن اثرپذیری از دگرگونی‌های روابط بین‌الملل، به دنبال تاثیرگذاری بر روابط و ساختارهای موجود است. جغرافیای وسیع و متمایز ایران، منابع عظیم انرژی در داخل و اطراف ایران، ترکیب و کیفیت ساختار جمعیتی جوان و مستعد، انسجام ایدئولوژیک، عمق و گستردگی حوزه نفوذ فرهنگی، موقعیت منحصر به فرد ژئوپلیتیک با تاثیرات متقابل استراتژیک بر تحولات منطقه‌ای و سایر مزایای نسبی متعدد، از جمله ویژگی‌های شاخص ایران در فضای بین‌المللی است. با وجود این، ثبات و تامین امنیت داخلی و خارجی، رشد و توسعه اقتصادی، ارتباطات گسترده با حوزه‌های نفوذ نرم‌افزاری و تاثیرگذاری بر تحولات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ایران، در شرایطی تحقق می‌یابند که جمهوری اسلامی ایران، توسعه پایدار و تعاملات داخلی و خارجی خود را در قالب یک استراتژی جامع و متکی بر واقعیت‌های جغرافیایی و ژئوپلیتیک، با تکیه بر مزیت‌های نسبی کشور، طراحی و تدوین کند. این مهم از دیدگاه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، بیانگر یک طراحی استراتژیک با عنوان استراتژی ژئوپلیتیک است که برای تبیین چرایی و چگونگی تدوین آن می‌توان گفت عبارت از یک جامع‌نگری عملیاتی با نگرش و رویکردهای استراتژیک مبتنی بر واقعیت‌های جغرافیایی مولد قدرت است؛ به گونه‌ای که با نگاهی فراگیر از دور به نزدیک و یا از بالا به پایین، بستر ورود به صحنه‌های قدرت را با حداقل هزینه و در بالاترین سطح ممکن با هدف بازنمایی و تامین بهینه منافع همه‌جانبه کشور، فراهم کند. بر اساس یافته‌های تحقیق ج. ا. ایران در تهیه و تنظیم «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» تا آنجا که به محیط استراتژیک بیرونی مربوط می‌شود به ناچار باید سه واقعیت محوری را بپذیرد که عبارت‌اند از: 1. تراکم تهدیدهای پیرامونی، 2. مرزهای کنترل‌ناپذیر و 3. فقدان چتر حمایتی بین‌المللی؛ زیرا این واقعیت‌های ارضی کشور ایران تاثیرات درازمدت بر امنیت، وحدت ملی و تمامی گستره‌ها به جای می‌گذارند و با تنظیم استراتژی ژئوپلیتیک بتواند به تاثیرگذاری خود در منطقه و نظام بین‌الملل به ‌طور موثر ادامه دهد.

developing a geopolitical strategy; a requirement in the transition to a new stage of development

extended abstract the islamic republic of iran, as a regional power with effective acting potentials in international arenas, while being affected by the transformations of international relations, seeks to influence existing relations and structures. iran’s vast and distinct geography, huge energy resources in and around the territory, composition and quality of young and talented demographic structure, ideological cohesion, depth and breadth of cultural influence, unique geopolitical position with strategic mutual effects on regional developments and other relative advantages are among the prominent characteristics of iran in the international space. despite this, the stability of internal and external security, economic growth and development, extensive communications with the areas of software influence and influence on regional and extra-regional developments of iran are realized in the conditions that the islamic republic of iran designs and formulates its sustainable development and internal and external interactions in the form of a comprehensive strategy and based on geographical and geopolitical realities and the relative advantages of the country. from point of view of political geography and geopolitics, this important issue represents a strategic design called geopolitical strategy which is an operational overview with strategic attitudes and approaches based on geographical realities that generate power, in such a way that with a comprehensive view it provides a platform to enter the power scenes with minimum cost and at the highest possible level with the aim of optimally representing and providing comprehensive interests of the country. based on the research findings, iran in the preparation and regulation of the iranian islamic model of progress as far as it is concerned with the external strategic environment, must inevitably accept three key facts as follows: 1. density of peripheral threats, 2. uncontrollable borders and 3. lack of an international support umbrella; because these territorial realities of iran leave long-term effects on security, national unity and all areas, and by adjusting the geopolitical strategy, iran can continue to influence the region and the international system, effectively.