بررسی جایگاه ژیوپلیتیک انرژی در تامین امنیت ملی ایران از منظر سه رویکرد امنیت‎ملی (گسترش‌محور، حفظ‌محور و توسعه‌محور)

در بین عناصر تعیین‌کننده سرنوشت کشور ایران، عوارض مثبت و منفی ژیوپلیتیک همواره حضوری پررنگ داشته‌اند. هم‌اکنون نیز یکی از مهم‎ترین متغیرهای ژیوپلیتیک موثر بر سرنوشت کشور، متغیر انرژی می‌باشد و یکی از راه‎هایی که ایران می‌تواند ضریب امنیت ملی خود را افزایش دهد، توجه به سیاست خارجی مبتنی بر امنیت انرژی است.ژیوپلیتیک انرژی ایران در دو بعد ژیواکونومیک و ژیواستراتژیک، قابلیت بالقوه تامین منافع و امنیت ملی کشور را دارا می‌باشد. در بعد ژیواکونومیک، ایران به‌عنوان دومین دارنده نفت و گاز جهان، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از اصلی‌ترین شرکای انرژی مصرف‌کنندگان بزرگ نفت و گاز جهان را دارد. در بعد ژیواستراتژیک نیز ایران در موقعیتی قرار دارد که می‎تواند در امنیت انرژی منطقه‎ای و جهانی نقشی محوری ایفا نماید. موارد یاد شده باعث افزایش قدرت ژیوپلیتیک در راستای تامین امنیت ملی کشور می‎گردد. استدلال اصلی این مقاله که با روشی توصیفی- تحلیلی بررسی گردیده، این است که اگر در سطح تصمیم‎گیری کلان، از بین رویکردهای امنیت ملی کشور یعنی رویکردهای گسترش‌محور، حفظ‌محور و توسعه‌محور، اولویت به رویکرد امنیت ملی توسعه‎‌محور برای تعامل بیشتر با نظام جهانی داده شود در آن صورت است که می‎توان از طریق یک دیپلماسی انرژی منسجم و قوی، از ژیوپلیتیک انرژی در راستای توسعه قدرت‎ ملی و تامین امنیت ‎ملی بهره جست.